LNF Cymru Llythrennedd a rhifedd i Gymru

← Pob TGAU

GCSE Computer Science

Mae disgrifiadau'r TGAU yn Saesneg yn unig, gan eu bod wedi eu cymryd o fanyleb Saesneg CBAC.

Numeracy is heavy and specific: learners convert between denary, binary and hexadecimal, add in binary, work with base 2 storage units, calculate image, sound and compressed file sizes and routing costs, and reason with truth tables and DIV and MOD. Literacy centres on close reading of the Unit 2 scenario and requirements, precise technical vocabulary, short and extended judgement answers in Unit 1, and code annotation and test commentaries. The single biggest thing Key Stage 3 should build is fluent place value in base 2 and base 16, so that storage and file size calculations become routine.

Addysgu gyntaf
Medi 2025
Faint o waith llythrennedd
Canolig
Faint o waith rhifedd
Uchel
Manyleb
Agor manyleb CBAC (PDF)
Sut mae'r TGAU hwn yn cael ei asesu
  • Unit 1: Understanding Computer Science: Digital examination 1 hour 30 minutes, 50%, 80 marks
  • Unit 2: Computer Programming: On-screen examination based on a pre-released brief, 2 hours, 50%, 80 marks, set and marked by WJEC

Y sgiliau llythrennedd a rhifedd yn y TGAU hwn

  1. Reading a scenario, its requirements and given code

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners analyse a set of requirements from the pre-released scenario and read, evaluate and extend given Python code. They sit the examination with a clean copy of the brief and no notes, so close reading and recall of the scenario matter.

    Llythrennedd: Strategaethau darllen, Deall, ymateb a dadansoddi

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils highlight the must-have features in a short written brief for a class quiz program and turn them into a numbered checklist before they start coding.
    Blwyddyn 8
    Pupils read a one-page scenario for a school canteen ordering app, underline each requirement and write three questions a programmer would need to ask the client.
    Blwyddyn 9
    Pupils read a short given Python program alongside its brief, annotate which lines meet each requirement and note one requirement the code does not yet meet.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Section 2.1.1 Investigation, page 23

    “analyse a set of requirements”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o strategaethau er mwyn dod o hyd i wybodaeth, e.e. cip ddarllen (sgimio) am yr hanfodion, llithr ddarllen (sganio) am fanylion.

    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gan adnabod a nodi nodweddion testunau, e.e. cyflwyniad, dilyniant, darluniau, ffurfioldeb, geirfa allweddol.

    • Rwy'n gallu dangos fy mod yn deall y prif syniadau a manylion pwysig mewn gwahanol destunau ar yr un pwnc a'u defnyddio.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu darllen a chanolbwyntio ar destunau a argraffwyd a thestunau digidol sy'n newydd i mi a diweddaru, ehangu a dyfnhau fy nealltwriaeth o wybodaeth, syniadau a materion.

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o strategaethau, e.e. darllen cyflym, darllen agos, anodi, rhagfynegi, i gip ddarllen (sgimio) testunau i gael yr hanfodion, y syniadau a’r themâu allweddol, a’u llithr ddarllen (sganio) am wybodaeth fanwl.

    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gwneud gwaith dilynol a defnyddio deunyddiau ychwanegol mewn testunau i ymestyn fy nealltwriaeth.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu darllen a dadansoddi ystod o destunau nas gwelais o'r blaen, testunau a argraffwyd a thestunau digidol, gan ganolbwyntio ac yn annibynnol.

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o strategaethau, e.e. darllen cyflym, darllen agos, anodi, rhagfynegi, i gip ddarllen (sgimio) testunau i gael yr hanfodion, y syniadau a’r themâu allweddol, a’u llithr ddarllen (sganio) am wybodaeth fanwl, gan ddethol a gwneud sylwadau aeddfed ar y syniadau a’r themâu allweddol.

    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gan ddadansoddi cynnwys, iaith ac effaith testunau er mwyn dyfnhau fy nealltwriaeth.

  2. Extended answers on legal, ethical, social and environmental impact

    Asesu: Yn yr arholiad

    Unit 1 includes short and extended answers, and the legal, social, ethical, environmental and professional dimensions run through every topic. AO3 asks learners to make reasoned judgements, for example on e-waste, privacy or AI.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Cysyllteiriau a chystrawen

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils write one paragraph on whether old mobile phones should be recycled rather than thrown away, using the connectives because, however and therefore.
    Blwyddyn 8
    Pupils write two linked paragraphs giving one advantage and one disadvantage of facial recognition cameras in shops, each backed by an example.
    Blwyddyn 9
    Pupils plan and write a 300 word balanced answer on whether AI chatbots should be allowed for homework, ending with a reasoned judgement.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Overview of unit, page 9; Section 3.1, page 28

    “consider the broad legal, social, ethical, environmental and professional consequences relevant to the use of technology”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu addasu arddull a strwythur fy ysgrifennu i fod yn addas i'r gynulleidfa, y diben a'r cyd-destun, e.e. cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, casgliad penodol.

    • Rwy'n gallu defnyddio paragraffau a gwneud cysylltiadau rhyngddyn nhw.

    • Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth gynyddol o gysyllteiriau i drefnu fy syniadau mewn brawddegau, paragraffau a thestunau cyfan.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.

    • Rwy'n gallu trefnu a llunio fy ngwaith ysgrifennu'n effeithiol, gan gysylltu a datblygu fy syniadau ar gyfer amrywiaeth o wahanol gyd-destunau.

    • Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o gysyllteiriau'n benodol wrth drefnu fy syniadau yn destunau cyfan at wahanol ddibenion.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.

    • Rwy'n gallu cyfleu safbwynt gwrthrychol a diduedd ar bynciau cymhleth, gan ddefnyddio ystod o ddyfeisiau ieithyddol.

    • Rwy'n gallu trefnu gwaith ysgrifennu ar ffurf briodol, gan sicrhau bod y cynnwys yn cael ei nodi o fewn a rhwng paragraffau neu adrannau, a chan ddatblygu a chynnal syniadau'n gydlynus.

  3. Technical vocabulary and acronyms

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners must recall and use precise technical terms and a long list of acronyms (CPU, ALU, RAM, TCP, HTTPS, DNS and more) and show understanding of software development terminology. Identifiers in code must also be spelt consistently to work.

    Llythrennedd: Geirfa, sillafu, gramadeg

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils build a Computer Science glossary of hardware words such as processor, input, output and storage, and spell each from memory in a weekly five-word quiz.
    Blwyddyn 8
    Pupils expand acronyms such as CPU, RAM, ROM and USB and use each one correctly in a sentence about a real device in the classroom.
    Blwyddyn 9
    Pupils rewrite a vague answer such as 'the computer gets faster' using precise terms like clock speed, cores and cache, correcting any misspelt terms.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Section 2.4.2 Refinement and evaluation, page 26

    “demonstrate an understanding of the technical terminology/concepts used during software development”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu defnyddio geirfa amrywiol, briodol a manwl gywir, gan gynnwys geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth at ddibenion gwahanol.

    • Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau amlsillafog, cymhleth ac afreolaidd yng nghyd-destun pob maes dysgu a phrofiad.

    Cam cynnydd 4

    • Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.

    • Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau i sillafu geirfa gyfarwydd ac anghyfarwydd a geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth yn gywir.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol yn fanwl gywir.

    • Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau sy'n benodol i ddisgyblaeth a geiriau academaidd cyffredinol mewn cyd-destunau priodol.

  4. Annotating code, writing test commentaries and refining

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners annotate code so a competent third party can follow it, present test outcomes with commentaries, and explain and evaluate the changes they make when refining a solution. Test plans must use typical, extreme and erroneous data.

    Llythrennedd: Prawfddarllen, golygu a gwella, Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Geirfa, sillafu, gramadeg

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils add comments to their Scratch or Python game explaining what each part does, then swap with a partner who checks the comments make sense without running the code.
    Blwyddyn 8
    Pupils complete a test table for a number-guessing program using typical, extreme and wrong inputs and write one sentence explaining each result.
    Blwyddyn 9
    Pupils fix a bug in a given Python program and write a short commentary saying what went wrong, what they changed and how they retested it.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Sections 2.3.1 and 2.4.1, pages 25 to 26

    “present test outcomes with detailed and informed commentaries”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy’n gallu myfyrio ar safon fy mynegiant, ei olygu a'i ailddrafftio i wella'r ansawdd, a defnyddio ystod o strategaethau i sicrhau mwy o eglurder.

    • Rwy'n gallu ystyried ffyrdd gwahanol o gynllunio, drafftio a chyflwyno fy ngwaith yn briodol.

    • Rwy'n gallu cyflwyno fy ngwaith yn briodol mewn cyd-destunau digidol.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu gwella gwaith ysgrifennu drwy adolygu annibynnol ac ailddrafftio.

    • Rwy’n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol er mwyn cynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.

    • Rwy'n gallu cyflwyno fy ngwaith yn briodol mewn cyd-destunau digidol gan ddefnyddio confensiynau digidol priodol, e.e. cryno-luniau, dewis iaith.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu gwella cynnwys, strwythur a chywirdeb fy ngwaith ysgrifennu drwy fyfyrio'n feirniadol, adolygu a golygu, gan ymateb yn adeiladol i adborth.

    • Rwy'n gallu crynhoi gyda hyder, gan addasu arddull a ffurf yn ôl y darllenydd neu'r gynulleidfa fwriadedig a diben y gwaith ysgrifennu.

    • Rwy'n gallu deall a defnyddio confensiynau ffurfiol iaith at ddibenion amrywiol, gan wneud defnydd effeithiol o adnoddau cyfeirio a chymhorthion cywirdeb.

  5. Discussing the impact of computing and AI

    Asesu: Yn cael ei addysgu, ond nid ei asesu

    The specification expects discussion of the impact of the latest AI tools and collaborative teamwork, and Appendix A ticks speaking and listening for both units. These experiences are not directly assessed.

    Llythrennedd: Siarad cydweithredol, Gofyn cwestiynau, Eglurder a geirfa, Diben

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils take roles such as parent, pupil and headteacher in a short group discussion on screen time rules, building on each other's points.
    Blwyddyn 8
    Pupils pair program a Scratch task as driver and navigator, swapping every ten minutes and explaining each choice aloud using the correct terms.
    Blwyddyn 9
    Pupils hold a structured class debate on whether AI should mark coursework, using evidence from two short articles and responding to the other side.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Opportunities for integration of learning experiences, page 27

    “engage in discussions about the potential impacts of the latest Artificial Intelligence (AI)”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu ystyried materion heriol neu ddadleuol drwy amrywiaeth o gyd-destunau dilys, gan gynnwys cynnal rôl.

    • Rwy'n gallu gofyn ac ateb cwestiynau, gan adeiladu ar syniadau pobl eraill mewn trafodaethau grŵp a'u datblygu.

    • Rwy'n gallu mynegi materion a syniadau'n glir gan ddefnyddio geirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth ac enghreifftiau.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu defnyddio sgiliau siarad mewn amrywiaeth o gyd-destunau dilys er mwyn ystyried materion heriol neu ddadleuol.

    • Rwy'n gallu cynnal safbwynt argyhoeddiadol, gan ragweld safbwyntiau eraill ac ymateb iddyn nhw.

    • Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu ystyried materion heriol neu ddadleuol yn hyderus ac yn gyson drwy gynnal rolau mewn sefyllfaoedd, cyd-destunau a dibenion ffurfiol.

    • Rwy’n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn gwerthuso'n feirniadol ac ymateb i’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld.

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol wrth i mi gyfathrebu.

  6. Converting between denary, binary and hexadecimal

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners convert between denary, binary and hexadecimal, perform binary addition, use arithmetic shifts and explain overflow and underflow. All of this rests on secure place value and powers of 2.

    Rhifedd: Y system rif, Cyfrifiad, Perthnasoedd yn y system rif, Dealltwriaeth gysyniadol, Rhuglder, Rhesymu rhesymegol

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils use binary place-value cards from 128 down to 1 to make their age and house number, write each as 8-bit binary and check by adding the place values.
    Blwyddyn 8
    Pupils add two 8-bit binary numbers in columns, convert the answer to denary to check it, and explain in one sentence what happens when a ninth bit is needed.
    Blwyddyn 9
    Pupils convert web colour codes such as FF8800 from hexadecimal to denary and binary, and show that a left shift of one place doubles a binary number.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.2.1, page 13

    “convert between, denary, binary and hexadecimal counting systems”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu darllen ac ysgrifennu rhifau hyd at 1 filiwn a rhifau hyd at 3 lle degol.

    • Rwy'n gallu adio a thynnu rhifau gan ddefnyddio rhifau cyfan a degolion.

    • Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o strategaethau i wirio cyfrifiadau gan gynnwys defnyddio gweithrediadau gwrthdro, cyfrifiadau cywerth a rheolau rhanadwyedd.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu defnyddio pwerau a deall pwysigrwydd pwerau 10.

    • Rwy'n gallu cynrychioli cysyniad mewn ffyrdd gwahanol, gan lifo rhwng cynrychioliadau gwahanol gan gynnwys rhai llafar, diriaethol, gweledol, digidol a haniaethol.

    • Rwy'n gallu defnyddio'r pedwar gweithrediad a'r cysylltiadau rhyngddyn nhw, e.e. cymhwyso swm rhannu fel gwrthdro i swm lluosi.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu cynrychioli cysyniad mewn ffyrdd gwahanol, gan lifo rhwng cynrychioliadau gwahanol gan gynnwys rhai llafar, diriaethol, gweledol, digidol a haniaethol.

    • Rwy'n gallu defnyddio ffeithiau a thechnegau cadarn, cofiadwy a defnyddiadwy er mwyn cymhwyso'r dulliau mwyaf effeithlon.

    • Rwy'n gallu dilysu a phrofi canlyniadau a datrysiadau.

  7. Data storage units and capacity

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners must know the base 2 storage units from bit and nibble to petabyte, where each step is 1,024 not 1,000, and calculate the capacity needed to store data.

    Rhifedd: Mesur, Cyfrifiad, Y system rif, Perthnasoedd yn y system rif, Cyfathrebu â symbolau, Rhuglder, Dealltwriaeth gysyniadol

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils order bit, nibble, byte, kilobyte, megabyte and gigabyte on a class washing line and work out how many bits are in one kilobyte.
    Blwyddyn 8
    Pupils work out how many 3 MB photos fit on a 16 GB memory stick, first estimating with 1,000 and then calculating with 1,024, and explain the difference.
    Blwyddyn 9
    Pupils total the file sizes in a sample project folder, convert the total into the most sensible unit and judge whether it fits their school network storage allowance.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.2.1, pages 13 to 14

    “the relationship between data storage units using the base 2 prefixes”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu trosi unedau metrig o hyd i unedau llai, e.e. cm i mm, m i cm, km i m.

    • Rwy'n gallu lluosi rhifau a degolion â lluosrif o 10, e.e. 15 x 30, 1.4cm x 20.

    • Rwy'n gallu darllen ac ysgrifennu rhifau hyd at 1 filiwn a rhifau hyd at 3 lle degol.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu defnyddio'r unedau mesur cyffredin, trosi rhwng unedau cysylltiedig y system fetrig a chwblhau cyfrifiadau.

    • Rwy'n gallu defnyddio pwerau a deall pwysigrwydd pwerau 10.

    • Rwy'n gallu ddarllen ac ysgrifennu rhifau o unrhyw faint.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.

    • Rwy'n gallu defnyddio ffeithiau a thechnegau cadarn, cofiadwy a defnyddiadwy er mwyn cymhwyso'r dulliau mwyaf effeithlon.

    • Rwy'n gallu dehongli atebion o fewn cyd-destun y broblem ac ystyried a yw atebion, gan gynnwys dangosyddion cyfrifiannell, analog a digidol, yn synhwyrol.

  8. Calculating file sizes for images and sound

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners calculate the storage needed for graphics from dimensions and colour depth, and for sound from sampling rate, bit depth and length, then convert the result into suitable units.

    Rhifedd: Siâp a gofod, Cyfrifiad, Cymhwysedd strategol, Mesur, Cyfathrebu â symbolau

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils draw an 8 by 8 pixel icon on squared paper using four colours, find the number of pixels as an area and work out that each pixel needs 2 bits.
    Blwyddyn 8
    Pupils use width times height times colour depth to calculate the file size of their pixel art in bits and bytes, then predict what doubling the colour depth does.
    Blwyddyn 9
    Pupils record a 10 second sound clip in Audacity, calculate its size from sample rate, bit depth and length, and compare their answer with the saved file size.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.2.1, page 13

    “how to calculate the storage requirements for graphics using different dimensions, bit depths and colour depths.”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu dod o hyd i arwynebedd drwy gyfrif sgwariau, gan ddatblygu i gyfrifo arwynebedd sgwariau a phetryalau drwy ddefnyddio fformiwlâu.

    • Rwy'n gallu lluosi rhifau 2- a 3-digid â rhif 2-ddigid.

    • Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu dangos dealltwriaeth o'r berthynas rhwng fformiwla sy'n cynrychioli mesuriad a'r unedau a ddefnyddir.

    • Rwy'n gallu defnyddio trefn gweithrediadau gan gynnwys cromfachau a phwerau.

    • Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu adnabod, modelu a chymhwyso'r strwythurau a syniadau mathemategol wrth wraidd problemau, er mwyn eu fformiwleiddio a'u datrys.

    • Rwy'n gallu mireinio dulliau o gofnodi cyfrifiadau.

    • Rwy'n gallu deall a defnyddio amrywiaeth o fesurau cyfansawdd.

  9. Compression ratios and file size reduction

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners calculate compression ratios and the reduction in file size after lossy or lossless compression, and judge whether the saving is worth the loss of quality.

    Rhifedd: Cyfrifiad, Perthnasoedd yn y system rif, Dealltwriaeth gysyniadol, Rhesymu rhesymegol

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils run-length encode rows of their pixel art, for example 5 white then 3 black, and count how many characters they save compared with listing every pixel.
    Blwyddyn 8
    Pupils zip a folder of text files, record the size before and after, and write the saving as a ratio in its simplest form.
    Blwyddyn 9
    Pupils save one photo as PNG and at three JPEG quality settings, calculate the percentage reduction for each and explain which methods are lossy.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.2.1, page 14

    “calculation of compression ratios and the reduction in file sizes following compression.”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu defnyddio cymhareb a chyfran i gyfrifo meintiau.

    • Rwy'n gallu cyfrifo canran, ffracsiwn a degolyn o unrhyw faint gyda chyfrifiannell lle y bo'n briodol.

    • Rwy'n gallu defnyddio cywerth ffracsiynau, degolion a chanrannau er mwyn cymharu cyfrannau.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu mynegi un maint fel canran maint arall.

    • Rwy'n gallu cyfrifo cynnydd neu ostyngiad canrannol.

    • Rwy'n gallu defnyddio cywerth ffracsiynau, degolion a chanrannau i ddewis yr un mwyaf priodol ar gyfer cyfrifiad.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu defnyddio lluosyddion fel dull effeithlon wrth weithio gyda chanrannau, e.e. lluosi ag 1.2 i gynyddu swm 20%.

    • Rwy'n gallu dehongli atebion o fewn cyd-destun y broblem ac ystyried a yw atebion, gan gynnwys dangosyddion cyfrifiannell, analog a digidol, yn synhwyrol.

    • Rwy'n gallu esbonio canlyniadau a gweithdrefnau yn fanwl gan ddefnyddio iaith fathemategol briodol.

  10. Logical operators, truth tables and computing operators

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners use AND, OR, NOT and XOR in truth tables to solve problems, and apply the relational operators and integer division (DIV and MOD) set out in Appendix B when tracing and writing algorithms.

    Rhifedd: Rhesymu rhesymegol, Cyfathrebu â symbolau, Cyfrifiad

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils complete AND and OR truth tables for a burglar alarm that sounds only when it is switched on and a door is open, then test it with switch cards.
    Blwyddyn 8
    Pupils use DIV and MOD to turn a number of seconds into minutes and seconds for a Scratch quiz timer, checking three answers by hand.
    Blwyddyn 9
    Pupils write conditions using >=, <= and <> for a cinema ticket price program and complete a truth table showing which ages each condition accepts.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.6.1, page 19; Appendix B, pages 34 to 35

    “the use of logical operators in truth tables to solve problems”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu cyfiawnhau fy ngweithdrefnau a'm rhagfynegiadau.

    • Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol.

    • Rwy'n gallu defnyddio strategaethau ymenyddol i gofio tablau lluosi hyd at 10 x 10 a'u defnyddio i ddatrys problemau rhannu.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu cyfiawnhau fy ngweithdrefnau, fy rhagfynegiadau a'm dyfaliadau.

    • Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.

    • Rwy'n gallu defnyddio'r pedwar gweithrediad a'r cysylltiadau rhyngddyn nhw, e.e. cymhwyso swm rhannu fel gwrthdro i swm lluosi.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu llunio a datblygu dadl fathemategol.

    • Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.

    • Rwy'n gallu esbonio canlyniadau a gweithdrefnau yn fanwl gan ddefnyddio iaith fathemategol briodol.

  11. Calculating the cost of routing data

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners calculate the cost of routing data across a network by adding link costs along possible routes and comparing the totals to find the cheapest.

    Rhifedd: Cymhwysedd strategol, Cyfrifiad, Rhuglder

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils find the cheapest route for a message between rooms on a school map where each corridor has a cost, adding the totals for three routes.
    Blwyddyn 8
    Pupils list every route between two routers on a six-node network diagram with decimal link costs, add each total and circle the lowest.
    Blwyddyn 9
    Pupils recalculate the cheapest route when one link on a network diagram fails and write a sentence justifying their new choice with the totals.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.3.1, page 15

    “cost calculation of routing data on a network.”
    Cam cynnydd 3

    • Rwy'n gallu dewis, treialu a gwerthuso amrywiaeth o ddulliau posibl a rhannu problemau yn gyfres o dasgau.

    • Rwy'n gallu adio a thynnu rhifau gan ddefnyddio rhifau cyfan a degolion.

    • Rwy'n gallu dewis a chymhwyso strategaethau gwirio priodol.

    Cam cynnydd 4

    • Rwy'n gallu dewis, treialu a gwerthuso amrywiaeth o ddulliau posibl a rhannu problemau cymhleth yn gyfres o dasgau.

    • Rwy'n gallu defnyddio dulliau ysgrifenedig effeithlon i adio a thynnu rhifau a degolion o unrhyw faint, gan gynnwys cymysgedd o rifau mawr a bach â niferoedd gwahanol o leoedd degol.

    • Rwy'n gallu dewis a chymhwyso strategaethau gwirio priodol.

    Cam cynnydd 5

    • Rwy'n gallu dewis, treialu a gwerthuso amrywiaeth o ddulliau posibl a rhannu problemau cymhleth yn gyfres o dasgau.

    • Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.

    • Rwy'n gallu dewis a chymhwyso strategaethau gwirio priodol.

Da gwybod

Cysylltiadau â TGAU eraill

Place value, powers, ratio and percentage reduction are taught in Mathematics, so agreeing shared language (for example 'column value' and 'simplest form') with the Mathematics department in Years 7 to 9 will help pupils transfer these skills to binary and file size work.

Ffynhonnell: WJEC GCSE Computer Science specification, teaching from 2025, for award from 2027, Version 3, September 2025.