LNF Cymru Llythrennedd a rhifedd i Gymru

← Pob cymhwyster

GCSE Cymraeg Language and Literature

Mae disgrifiad y cymhwyster yn Saesneg yn unig, gan ei fod wedi ei gymryd o fanyleb Saesneg CBAC.

GCSE Cymraeg Language and Literature is a first-language literacy qualification: learners analyse a novel, short stories, poems and a film, read and summarise unseen texts, write in many forms, and are assessed on group discussion and an individual researched presentation. WJEC maps no numeracy to any unit, so there are no numeracy skills here. The single biggest thing Key Stage 3 should build is close, evaluative reading of Cymraeg literature backed by purposeful quotation and accurate Cymraeg, including mutations and verb forms.

Corff dyfarnu
CBAC
Lefel
Level 1 and Level 2
Addysgu gyntaf
Medi 2025
Faint o waith llythrennedd
Uchel
Faint o waith rhifedd
Isel
Manyleb
Agor y fanyleb
Sut mae'r cymhwyster hwn yn cael ei asesu
  • Unit 1: Narrative: Written examination 1 hour 30 minutes, 30% of the Single Award (15% of the Double Award), 60 marks
  • Unit 2: Identity: Non-examination assessment, group discussion in threes up to 15 minutes on a visual text, 20% of the Single Award (10% of the Double Award), 40 marks, marked by the centre and moderated by WJEC
  • Unit 3: Attitudes: Non-examination assessment, poetry appreciation and comparison (500 to 1,500 words) and individual oral presentation (up to 5 minutes), 20% of the Single Award (10% of the Double Award), 60 marks, marked by the centre and moderated by WJEC
  • Unit 4a: Linguistic Connections (Single Award only): Written examination 1 hour 30 minutes, 30%, 60 marks
  • Unit 4b: Linguistic Connections (Double Award only): Written examination 2 hours, 22.5%, 90 marks
  • Unit 5: Respond and Create (Double Award only): Non-examination assessment, group discussion up to 10 minutes and creative writing task (500 to 1,000 words, maximum 3 hours), 20%, 60 marks, marked by the centre and moderated by WJEC
  • Unit 6: Communicating Meaning (Double Award only): Written examination 1 hour 30 minutes, 22.5%, 60 marks

Y sgiliau llythrennedd a rhifedd yn y cymhwyster hwn

  1. Analysing a novel or short story and the author's craft

    Asesu: Yn yr arholiad

    Unit 1 examines one studied novel and Unit 6 (Double Award) an extract from one of three set short stories. Learners recall detail, analyse character, theme, form and atmosphere, and discuss the author's motivation with reference to social, cultural and historical context.

    Llythrennedd: Strategaethau darllen, Deall, ymateb a dadansoddi

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils keep a character log while reading a Cymraeg class novel, noting how the main character reacts to three key events with a quotation for each.
    Blwyddyn 8
    Pupils write a paragraph on how an author creates atmosphere in one chapter of a class novel, commenting on two stylistic features with quotations.
    Blwyddyn 9
    Pupils write a timed answer on how an author presents a theme in a Cymraeg short story, linking it to its social or historical context.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.1.1, page 12; Unit 6, Sections 6.1.1 and 6.1.2, page 24

    “respond to a novel sensitively and in detail in order to appreciate the author's craft in forming the content, plot, themes and characters”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu dehongli syniadau nad ydyn nhw wedi'u mynegi'n benodol, e.e. safbwyntiau neu agweddau awdur.

    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gan adnabod a nodi nodweddion testunau, e.e. cyflwyniad, dilyniant, darluniau, ffurfioldeb, geirfa allweddol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu dangos dealltwriaeth lawn o destunau drwy ddefnyddio sgiliau dehongli, dod i gasgliad a dadansoddi.

    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gwneud gwaith dilynol a defnyddio deunyddiau ychwanegol mewn testunau i ymestyn fy nealltwriaeth.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gan ddadansoddi cynnwys, iaith ac effaith testunau er mwyn dyfnhau fy nealltwriaeth.

    • Rwy'n gallu deall testunau'n llawn drwy ddefnyddio sgiliau dehongli, dod i gasgliad a dadansoddi, gan ddeall cyd-destun y testunau sy'n dylanwadu ar y darllenydd.

  2. Appreciating and comparing poems, including strict metre

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Unit 3 Task 1 is a written appreciation and comparison of at least 4 poems by at least 3 poets on a WJEC theme, covering strict metre, free metre and vers libre. Learners interpret implicit meaning, comment on metre and style and quote purposefully.

    Llythrennedd: Deall, ymateb a dadansoddi, Strategaethau darllen

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils read two short poems on the same theme, such as nature, and write a paragraph saying which they prefer, quoting one line from each.
    Blwyddyn 8
    Pupils compare an englyn and a vers libre poem on the same subject and explain in writing how each form suits its message.
    Blwyddyn 9
    Pupils write a 500-word comparison of two poems by different poets on a shared theme, quoting purposefully and commenting on metre and style.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Sections 3.1.1 and 3.1.2, pages 15 to 16

    “appreciate the metre and style which characterise the poems and comment on their suitability for the content and message of the poem”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu dangos fy mod yn deall y prif syniadau a manylion pwysig mewn gwahanol destunau ar yr un pwnc a'u defnyddio.

    • Rwy'n gallu dehongli syniadau nad ydyn nhw wedi'u mynegi'n benodol, e.e. safbwyntiau neu agweddau awdur.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu cymharu a gwrthgyferbynnu themâu a materion mewn amrywiaeth o destunau gan gynnwys testunau digidol a chlyweledol.

    • Rwy'n gallu cymharu safbwynt gwahanol awduron ar yr un pwnc, e.e. mae llygod mawr yn hynod ddiddorol neu'n bla.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu cymharu a gwrthgyferbynnu themâu a syniadau mewn amrywiaeth o destunau yn hyderus, gan gynnwys testunau digidol a chlyweledol, gan ystyried sut maen nhw'n amrywio o ran diben ac effaith.

    • Rwy'n gallu darllen yn fanwl, gan ddadansoddi cynnwys, iaith ac effaith testunau er mwyn dyfnhau fy nealltwriaeth.

  3. Using literary and linguistic terminology and quotation

    Asesu: Yn yr arholiad ac mewn gwaith cwrs

    Across Units 1, 3, 5 and 6 learners must use the terms of literary criticism, poetic metre and film appreciation confidently, and quote or reference purposefully to support points.

    Llythrennedd: Geirfa, sillafu, gramadeg, Eglurder a geirfa, Deall, ymateb a dadansoddi

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils build a class wall of Cymraeg literary terms such as 'cyffelybiaeth', 'trosiad' and 'cyflythrennu' and label an example of each in a poem.
    Blwyddyn 8
    Pupils write a point, evidence and explanation paragraph on a poem that uses two literary terms correctly and embeds one short quotation.
    Blwyddyn 9
    Pupils annotate an unseen poem using terms for cynghanedd, metre and imagery, then use at least four of them in a timed written response.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.1.1, page 15; Unit 5, Section 5.1.1, page 21

    “understand and use linguistic and literary terminology.”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu defnyddio geirfa amrywiol, briodol a manwl gywir, gan gynnwys geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth at ddibenion gwahanol.

    • Rwy'n gallu mynegi materion a syniadau'n glir gan ddefnyddio geirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth ac enghreifftiau.

    Cam cynnydd 4
    • Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.

    • Rwy’n gallu darllen er mwyn adeiladu fy ngeirfa a strwythurau brawddegau, gan ddefnyddio’r rhain yn effeithiol wrth i mi gyfathrebu.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol yn fanwl gywir.

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol wrth i mi gyfathrebu.

  4. Group discussion analysing a film and identity

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Unit 2 is a group discussion of up to 15 minutes in threes on how a visual text of at least an hour creates identity, analysing plot, character, theme, dialogue and film techniques such as camera work, music, lighting and costume.

    Llythrennedd: Siarad cydweithredol, Gofyn cwestiynau, Deall, ymateb a dadansoddi, Diben

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    In threes, pupils watch a short clip of an S4C drama and discuss how the music and lighting change the mood.
    Blwyddyn 8
    Pupils hold a ten-minute group discussion on how a character in a Cymraeg film shows their identity, each bringing one scene reference to the group.
    Blwyddyn 9
    Pupils hold a recorded 15-minute discussion in threes on identity in a full-length Cymraeg film, using one side of A4 bullet points and film terms.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Sections 2.1.1 to 2.1.3, page 14

    “demonstrate that they are able to engage in spoken activities with others in order to appreciate visual text and confirm a viewpoint”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu cyfrannu at drafodaeth grŵp mewn rolau gwahanol, gan gymryd cyfrifoldeb am gwblhau'r dasg yn dda.

    • Rwy'n gallu gofyn ac ateb cwestiynau, gan adeiladu ar syniadau pobl eraill mewn trafodaethau grŵp a'u datblygu.

    • Rwy'n gallu coladu a gwneud cysylltiadau, e.e blaenoriaethu, categoreiddio, rhwng gwybodaeth a syniadau o wahanol ffynonellau gan gynnwys testunau digidol a chlyweledol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu ymgymryd ag ystod o gyfrifoldebau i strwythuro a datblygu siarad mewn grŵp, gan gynnwys mewn sefyllfaoedd mwy ffurfiol.

    • Rwy'n gallu cynnal safbwynt argyhoeddiadol, gan ragweld safbwyntiau eraill ac ymateb iddyn nhw.

    • Rwy'n gallu cymharu a gwrthgyferbynnu themâu a materion mewn amrywiaeth o destunau gan gynnwys testunau digidol a chlyweledol.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o opsiynau a strategaethau i alluogi’r grŵp i wneud cynnydd a dod i gonsensws.

    • Rwy’n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn gwerthuso'n feirniadol ac ymateb i’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld.

    • Rwy'n gallu cymharu a gwrthgyferbynnu themâu a syniadau mewn amrywiaeth o destunau yn hyderus, gan gynnwys testunau digidol a chlyweledol, gan ystyried sut maen nhw'n amrywio o ran diben ac effaith.

  5. Researching and giving an individual presentation

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Unit 3 Task 2 is a researched individual presentation of up to 5 minutes including questions. Learners research independently, judge the reliability of sources, and present from brief notes using intonation, rhetorical techniques, pace, body language and eye contact.

    Llythrennedd: Eglurder a geirfa, Diben, Deall, ymateb a dadansoddi

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils give a two-minute talk in Cymraeg about a Welsh person who inspires them, using a picture and cue cards rather than a script.
    Blwyddyn 8
    Pupils give a three-minute presentation on a local issue in the Cynon Valley, using one rhetorical question and answering one question from the class.
    Blwyddyn 9
    Pupils research a theme from their poetry unit using at least three sources, judge which is most reliable, and present for five minutes from bullet points only.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.1.4, page 16

    “present in a confident and natural way, making subtle use of notes and concise bullet points”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan adnabod yr iaith briodol ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a dibenion, a chan amrywio fy mynegiant, geirfa, tôn ac ystumiau i ennyn diddordeb y gynulleidfa.

    • Rwy'n gallu trefnu sgwrs fel y gall gwahanol gynulleidfaoedd mewn gwahanol gyd-destunau ddilyn yr hyn sy'n cael ei ddweud, gan gynnwys defnyddio iaith ffurfiol.

    • Rwy'n gallu defnyddio ffynonellau cyfeirio/digidol i ddewis, crynhoi a chyfuno gwybodaeth, gan gyfeirio atyn nhw fel y bo'n briodol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan ddewis ac addasu fy iaith yn briodol ar gyfer ystod o gynulleidfaoedd a dibenion, a chan gyfleu ystyr yn effeithiol i’r gynulleidfa.

    • Rwy'n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn ymateb i adwaith gwrandawyr drwy addasu'r hyn rwy'n ei ddweud a'r ffordd rwy'n ei ddweud.

    • Rwy'n gallu gwerthuso defnyddioldeb a dibynadwyedd testunau.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu siarad yn rhugl ac yn hyderus, gan ddefnyddio ystod o dechnegau, edrychiadau ac ystumiau.

    • Rwy'n gallu cyflwyno syniadau a materion er mwyn bodloni gofynion gwahanol gynulleidfaoedd.

    • Rwy'n gallu defnyddio testunau a argraffwyd a thestunau digidol i chwilio'n ddethol, gan asesu dibynadwyedd, arwyddocâd a chywirdeb yr hyn rwy'n ei weld.

  6. Listening, responding and mediating in discussion

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Unit 5 Task 1 (Double Award) is a group discussion of up to 10 minutes on WJEC printed stimuli in which learners listen to others' views, recall details, paraphrase and summarise main points and draw conclusions. Unit 2 also assesses speaking and listening in groups of three.

    Llythrennedd: Gwrando i ddeall, Gwrando fel rhan o siarad cydweithredol

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    During group work on a class text, pupils listen to a partner's ideas and then report them to the class in their own words.
    Blwyddyn 8
    Pupils listen to a Radio Cymru news item, note the main points and summarise them for a partner who did not hear it.
    Blwyddyn 9
    In a ten-minute discussion on a printed stimulus, one pupil acts as listener and at the end summarises each speaker's view and where the group agreed.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 5, Section 5.1.1, page 21

    “understand ideas and information, recall relevant details and mediate by paraphrasing, summarising and interpreting main points”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu gwrando ar syniadau/cyflwyniadau pobl eraill, a deall y gallan nhw fod â safbwynt gwahanol i mi, er mwyn ymateb yn briodol.

    • Rwy'n gallu gwrando ar eraill ac ymateb iddyn nhw drwy ofyn cwestiynau a gwneud sylwadau sy'n canolbwyntio ar resymau, goblygiadau a'r camau nesaf.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu gwrando ar safbwyntiau a syniadau gwahanol bobl ar bynciau amrywiol, gan eu defnyddio i lunio fy nghasgliadau fy hun.

    • Rwy'n gallu gwrando ar eraill ac ymateb iddyn nhw drwy gwestiynau, sylwadau ac awgrymiadau er mwyn datblygu sgiliau siarad cydweithredol a dod i gyfaddawd/consensws.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu gwrando ar ystod o wybodaeth a syniadau o safbwyntiau gwahanol, gan ddadansoddi a gwerthuso sut mae gwahanol siaradwyr yn cyflwyno safbwyntiau penodol.

    • Rwy'n gallu ymateb gyda hyder a sensitifrwydd i syniadau pobl eraill mewn sefyllfaoedd cydweithredol gwahanol, gan fyfyrio ar wybodaeth a syniadau a gofyn cwestiynau perthnasol.

    • Rwy’n gallu gwrando ar safbwyntiau gwahanol bobl, eu gwerthuso'n feirniadol a'u parchu, gan eu defnyddio i lunio fy nghasgliadau ystyriol fy hun.

  7. Writing in literary and non-literary forms for different audiences

    Asesu: Yn yr arholiad

    Unit 4a has one writing task (Unit 4b has two) in forms such as newspaper report, speech, press release, diary, email, soliloquy, portrayal and story. Unit 1 also asks for creative writing from a character's point of view.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Cysyllteiriau a chystrawen

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils write a diary entry in Cymraeg from the point of view of a character in the class novel, reacting to a key event.
    Blwyddyn 8
    Pupils write a newspaper report and a press release about the same school event, adapting register and layout for each audience.
    Blwyddyn 9
    Pupils write a speech for a school assembly on a contentious local issue, using rhetorical techniques and a clear paragraph structure.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 4a, Section 4.1.3, page 18; Unit 4b, Section 4.1.3, page 20; Unit 1, Section 1.1.3, page 12

    “submit one written task, from a choice of two, for different purposes and audiences and in different forms”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu addasu arddull a strwythur fy ysgrifennu i fod yn addas i'r gynulleidfa, y diben a'r cyd-destun, e.e. cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, casgliad penodol.

    • Rwy'n gallu defnyddio ac addasu gwahanol strwythurau yn fy ngwaith ysgrifennu, e.e. adroddiad ar ddigwyddiad, ymchwiliad neu arbrawf.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu addasu fy arddull ysgrifennu, gan ddewis a defnyddio'r strwythurau gorau ar gyfer gwahanol gyd-destunau a dibenion, e.e. i ddisgrifio, esbonio, darbwyllo, trafod yn llwyddiannus.

    • Rwy'n gallu ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn gan ddefnyddio ystod o dechnegau, e.e. iaith emosiynol, gor-ddweud, dewis rhagenwau (chi, ni), i ddangos effaith.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.

    • Rwy'n gallu crynhoi gyda hyder, gan addasu arddull a ffurf yn ôl y darllenydd neu'r gynulleidfa fwriadedig a diben y gwaith ysgrifennu.

    • Rwy'n gallu dangos ymwybyddiaeth estynedig o ddarllenwyr gwahanol drwy ddewis o blith amrywiaeth o arddulliau a strwythurau, ac addasu'r ffordd rwy'n defnyddio iaith yn hyderus.

  8. Planning, drafting and refining creative writing

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Unit 5 Task 2 (Double Award) is a 500 to 1,000 word creative piece (blog, diary, portrayal, script, story or soliloquy) based on the printed stimulus, completed in up to 3 hours with revision and redrafting allowed.

    Llythrennedd: Prawfddarllen, golygu a gwella, Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils plan a short story from a picture using a story map, write a first draft and improve one paragraph after teacher feedback.
    Blwyddyn 8
    Pupils draft a soliloquy (ymson) inspired by a poem, then redraft it after peer feedback on vocabulary and sentence variety.
    Blwyddyn 9
    Pupils write a 500-word blog or story from a printed stimulus over two lessons, planning, drafting, checking against success criteria and redrafting on screen.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 5, Section 5.1.4, page 22; Section 3.2, page 31

    “develop extended responses over time, through planning, drafting, evaluating and refining their work.”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu myfyrio ar safon fy mynegiant, ei olygu a'i ailddrafftio i wella'r ansawdd, a defnyddio ystod o strategaethau i sicrhau mwy o eglurder.

    • Rwy'n gallu ystyried ffyrdd gwahanol o gynllunio, drafftio a chyflwyno fy ngwaith yn briodol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu gwella gwaith ysgrifennu drwy adolygu annibynnol ac ailddrafftio.

    • Rwy’n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol er mwyn cynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu gwella cynnwys, strwythur a chywirdeb fy ngwaith ysgrifennu drwy fyfyrio'n feirniadol, adolygu a golygu, gan ymateb yn adeiladol i adborth.

    • Rwy'n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol i gynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu ar gyfer amrywiaeth heriol o wahanol ddibenion a chynulleidfaoedd.

  9. Accurate grammar, mutations, punctuation and spelling

    Asesu: Yn yr arholiad ac mewn gwaith cwrs

    AO2 (50% of each award) requires a range of sentence structures with appropriate grammar, accurate punctuation and spelling. Units 4a and 4b include a text editing task at word, sentence and text level, and Units 1 and 6 ask for writing that is accurate, clear and refined.

    Llythrennedd: Geirfa, sillafu, gramadeg, Atalnodi

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils complete a weekly starter correcting soft, nasal and aspirate mutations in five sentences taken from their own writing.
    Blwyddyn 8
    Pupils edit a paragraph with planted errors in verb conjugation, gender agreement and punctuation, explaining each correction.
    Blwyddyn 9
    Pupils complete a timed text editing task at word, sentence and text level, then proofread their own extended writing against the same checklist.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 4a, Section 4.1.3, page 18; Section 3.1 Assessment objectives, page 26

    “using a range of sentence structures / appropriate grammar, correct punctuation and spelling”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu treiglo'n gywir yn ôl y gofyn, gan gynnwys:

      • treiglad meddal ar ôl 'ei' gwrywaidd, e.e. ei goes ef, ac ar ôl 'yn' traethiadol, e.e. yn gyflym
      • treiglad trwynol ar ôl 'fy', e.e. fy nghoes i, ac ar ôl yr arddodiad 'yn', e.e. yng Nghaerffili
      • treiglad llaes ar ôl 'ei' benywaidd, e.e. ei choes hi, ac ar gyfer cenedl enwau.
    • Rwy'n gallu ffurfio lluosog, e.e. drwy ychwanegu terfyniad (merch>merched), newid bôn (bachgen>bechgyn), cyfuniad o'r ddau (braich>breichiau) a thynnu terfyniad (coeden>coed).

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o atalnodau'n gywir (gan gynnwys collnod) i egluro ac ehangu ar ystyr.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu adnabod y defnydd o dreigladau, hepgoriadau mewn cyd-destunau gorfodol a/neu'r defnydd o dreiglad amhriodol pan ddisgwylir math arall o dreiglad.

    • Rwy'n gallu ysgrifennu brawddegau sy'n gywir yn ramadegol gan roi sylw i rediad ac amser y ferf, a chyfatebiaeth rhwng person a chytundeb o ran cenedl.

    • Rwy'n defnyddio'r ystod lawn o atalnodau'n gywir (gan gynnwys colonau, hanner colonau a chromfachau) i egluro, trefnu ac ehangu ar ystyr.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu adnabod yr amrywiol ddefnyddiau o dreigladau a chymhwyso pob un o'r tair proses (treiglad meddal, treiglad trwynol a threiglad llaes) mewn amrywiaeth eang o gyd-destunau treigladwy.

    • Rwy'n gallu ysgrifennu brawddegau sy'n gywir yn ramadegol gan redeg rhagddodiaid, a sicrhau amser y ferf, a chyfatebiaeth rhwng person a chytundeb o ran cenedl.

    • Rwy'n gallu defnyddio'r ystod lawn o atalnodau er mwyn amrywio cyflymder, egluro ystyr, osgoi amwysedd a chreu effeithiau bwriadol.

  10. Translating and translanguaging between English and Cymraeg

    Asesu: Yn yr arholiad

    Units 4a and 4b ask learners to write accurately when correcting and translating a short text, and the specification lists translanguaging or mediating from one language to another as a learning experience.

    Llythrennedd: Trawsieithu

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils read a short English leaflet about Aberdare Park and write a Cymraeg version for younger pupils, adapting it rather than translating word for word.
    Blwyddyn 8
    Pupils translate a short English news paragraph into natural Cymraeg, comparing idioms and word order in the two languages.
    Blwyddyn 9
    Pupils research a topic in English sources and present their findings in Cymraeg, then translate a short passage accurately under timed conditions.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 4a, Section 4.1.3, page 18; Opportunities for integration of learning experiences, page 25

    “writing in an accurate manner when proofreading and correcting and/or translating short text.”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu derbyn gwybodaeth mewn un iaith a’i haddasu at wahanol ddibenion mewn iaith arall.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu cymhwyso fy sgiliau trawsieithu er mwyn cefnogi fy nysgu mewn ieithoedd cyfarwydd ac ieithoedd newydd.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy’n gallu adnabod, yn annibynnol, gyfleoedd i roi fy sgiliau trawsieithu ar waith er mwyn cyfoethogi’r modd rwy’n dysgu a chyfathrebu yn fy ieithoedd.

Da gwybod

Cysylltiadau â chymwysterau eraill

The only number work is optional use of statistics in the Unit 3 presentation, so numeracy support is best left to other subjects.

Ffynhonnell: WJEC GCSE Cymraeg Language and Literature (Single and Double Award) specification, Version 6, for Year 10 cohort starting September 2026 onwards, first award from 2028.