LNF Cymru Llythrennedd a rhifedd i Gymru

← Pob TGAU

GCSE History

Mae disgrifiadau'r TGAU yn Saesneg yn unig, gan eu bod wedi eu cymryd o fanyleb Saesneg CBAC.

History is a reading and writing GCSE: every unit asks learners to analyse and evaluate sources and interpretations, and both NEA enquiries require a planned, drafted and refined analytical answer that reaches a substantiated judgement. Numeracy is light and content-led, mainly handling chronology across long periods and reading statistical evidence such as mortality or unemployment figures. The biggest thing Key Stage 3 should build is the routine of reading a source closely, judging how useful and reliable it is, and turning that judgement into a structured paragraph.

Addysgu gyntaf
Medi 2026
Faint o waith llythrennedd
Uchel
Faint o waith rhifedd
Isel
Manyleb
Agor manyleb CBAC (PDF)
Sut mae'r TGAU hwn yn cael ei asesu
  • Unit 1: An in-depth study on Welsh history: Written examination 1 hour, 30%
  • Unit 2: An in-depth study on European and/or World history: On-screen non-examination assessment 3 hours, 20%, marked by WJEC
  • Unit 3: A study of a period in world history: Written examination 1 hour, 30%
  • Unit 4: A changing society: Non-examination assessment 4 hours 15 minutes, 20%, marked by the centre and moderated by WJEC

Sgiliau sy'n defnyddio Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau

  1. Extended analytical writing reaching a substantiated judgement

    Asesu: Yn yr arholiad ac mewn gwaith cwrs

    Learners write structured, analytical answers that use sources and knowledge to explain cause, consequence, change and significance, and reach a supported conclusion. Both examinations are 1 hour for 60 marks, so the writing must be concise.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils write a three paragraph answer on why the Normans built castles in Wales, with a point, evidence and explanation in each paragraph and a one sentence conclusion.
    Blwyddyn 8
    Pupils write a balanced answer to "Was the Merthyr Rising mainly caused by poverty?" with one paragraph for, one for another cause and a conclusion that gives a judgement.
    Blwyddyn 9
    Pupils write a timed 20 minute essay on how far the Second World War changed women's lives in Wales, using at least two sources and ending with a justified judgement.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Section 1.1, page 8; Unit 4, Section 4.1, page 54; Section 3.1, AO2, page 56

    “construct valid and realistic historical claims by using a range of sources in context to reach substantiated judgements”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu ysgrifennu disgrifiad cynhwysfawr o bwnc, thema neu safbwynt.

    • Rwy'n gallu ysgrifennu cyflwyniad effeithiol sy'n nodi'r cyd-destun a'r diben, gan gynnwys cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, a chasgliad penodol.

    • Rwy'n gallu defnyddio paragraffau a gwneud cysylltiadau rhyngddyn nhw.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.

    • Rwy'n gallu trefnu a llunio fy ngwaith ysgrifennu'n effeithiol, gan gysylltu a datblygu fy syniadau ar gyfer amrywiaeth o wahanol gyd-destunau.

    • Rwy'n gallu defnyddio paragraffau ac adrannau er mwyn rhoi eglurder i ddarnau ysgrifennu mwy estynedig.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.

    • Rwy'n gallu cyfleu safbwynt gwrthrychol a diduedd ar bynciau cymhleth, gan ddefnyddio ystod o ddyfeisiau ieithyddol.

    • Rwy'n gallu trefnu gwaith ysgrifennu ar ffurf briodol, gan sicrhau bod y cynnwys yn cael ei nodi o fewn a rhwng paragraffau neu adrannau, a chan ddatblygu a chynnal syniadau'n gydlynus.

  2. Planning, drafting and critically reflecting on an enquiry

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Both NEA units follow five stages: form a hypothesis, analyse the items, plan the response, develop it, then critically reflect on the process and conclusion. Unit 4 explicitly asks for planning, drafting and refining.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Prawfddarllen, golygu a gwella

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils plan an answer on life in a medieval Welsh town using a simple writing frame, then use a checklist to improve one paragraph.
    Blwyddyn 8
    Pupils plan a local history enquiry on Aberdare in the First World War with a spider diagram, draft it, and redraft one section after peer feedback.
    Blwyddyn 9
    Pupils complete a mini enquiry in five lessons that mirror the five NEA stages, finishing with a short written reflection on how their hypothesis changed.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.1, page 54; Section 3.2, Unit 2 and Unit 4 overviews, page 57

    “planning, drafting and refining an analytical answer that reaches a conclusion which responds to their selected question”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu ystyried ffyrdd gwahanol o gynllunio, drafftio a chyflwyno fy ngwaith yn briodol.

    • Rwy’n gallu myfyrio ar safon fy mynegiant, ei olygu a'i ailddrafftio i wella'r ansawdd, a defnyddio ystod o strategaethau i sicrhau mwy o eglurder.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol er mwyn cynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.

    • Rwy'n gallu gwella gwaith ysgrifennu drwy adolygu annibynnol ac ailddrafftio.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol i gynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu ar gyfer amrywiaeth heriol o wahanol ddibenion a chynulleidfaoedd.

    • Rwy'n gallu gwella cynnwys, strwythur a chywirdeb fy ngwaith ysgrifennu drwy fyfyrio'n feirniadol, adolygu a golygu, gan ymateb yn adeiladol i adborth.

Da gwybod

Cysylltiadau â TGAU eraill

Source evaluation and bias overlap with Geography Unit 4, and extended analytical writing overlaps with English Language and Literature.

Ffynhonnell: WJEC GCSE History specification, Teaching from 2026, For award from 2028, Version 6, June 2026.