LNF Cymru Llythrennedd a rhifedd i Gymru

← Pob cymhwyster

GCSE Physical Education and Health

Mae disgrifiad y cymhwyster yn Saesneg yn unig, gan ei fod wedi ei gymryd o fanyleb Saesneg CBAC.

The Unit 1 examination asks for short and extended written answers using precise physiological vocabulary, and the coaching and analysis parts of Unit 2 depend on clear spoken explanation. Numeracy runs through the course: heart rates and training zones, energy balance, fitness test measurements, comparison with normative data and tracking progress over 8 to 10 weeks. The biggest thing Key Stage 3 can build is the habit of measuring, recording and graphing fitness data, then writing or saying what the numbers show.

Corff dyfarnu
CBAC
Lefel
Level 1 and Level 2
Addysgu gyntaf
Medi 2026
Faint o waith llythrennedd
Canolig
Faint o waith rhifedd
Uchel
Manyleb
Agor y fanyleb
Sut mae'r cymhwyster hwn yn cael ei asesu
  • Unit 1: Principles of Physical Education and Health: Digital examination 1 hour 30 minutes, 40%
  • Unit 2: Performance and Personal Training: Practical non-examination assessment (Performance 1, Performance 2 or Coaching, and an 8 to 10 week Personal Training activity), 60%

Y sgiliau llythrennedd a rhifedd yn y cymhwyster hwn

  1. Writing extended answers in the examination

    Asesu: Yn yr arholiad

    Unit 1 includes extended answers in which learners apply knowledge and analyse and evaluate factors that affect participation and performance. AO3, analysing and evaluating, is 10% of the Unit 1 marks.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils write a short paragraph explaining why their heart beats faster after a relay race, using the connective because at least twice.
    Blwyddyn 8
    Pupils write a point, evidence and explanation paragraph on how one factor, such as cost or access to facilities, affects participation in a sport in the Cynon Valley.
    Blwyddyn 9
    Pupils answer a timed six mark style question on the benefits and drawbacks of interval training, planning two developed points and a conclusion before writing.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Summary of assessment, page 4; Section 3.1, page 23

    “Questions requiring objective responses, quick-response, short and extended answers.”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu ysgrifennu disgrifiad cynhwysfawr o bwnc, thema neu safbwynt.

    • Rwy'n gallu defnyddio paragraffau a gwneud cysylltiadau rhyngddyn nhw.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.

    • Rwy'n gallu trefnu a llunio fy ngwaith ysgrifennu'n effeithiol, gan gysylltu a datblygu fy syniadau ar gyfer amrywiaeth o wahanol gyd-destunau.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.

    • Rwy'n gallu trefnu gwaith ysgrifennu ar ffurf briodol, gan sicrhau bod y cynnwys yn cael ei nodi o fewn a rhwng paragraffau neu adrannau, a chan ddatblygu a chynnal syniadau'n gydlynus.

  2. Using and spelling physiological terms

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners must know and use technical terms for the cardiovascular, cardiorespiratory and muscular-skeletal systems, such as stroke volume, cardiac output, tidal volume and hypertrophy.

    Llythrennedd: Geirfa, sillafu, gramadeg

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils label the main bones and muscles used in a jump on a body outline and spell each name correctly in a quick end-of-lesson quiz.
    Blwyddyn 8
    Pupils keep a PE word bank with terms such as flexion, extension and agonist, writing a definition and a sporting example for each.
    Blwyddyn 9
    Pupils explain the short-term effects of a bleep test using heart rate, stroke volume and cardiac output correctly in three linked sentences.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.2.2, page 14

    “increased heart rate, stroke volume, cardiac output,”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu defnyddio geirfa amrywiol, briodol a manwl gywir, gan gynnwys geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth at ddibenion gwahanol.

    • Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau amlsillafog, cymhleth ac afreolaidd yng nghyd-destun pob maes dysgu a phrofiad.

    Cam cynnydd 4
    • Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.

    • Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau i sillafu geirfa gyfarwydd ac anghyfarwydd a geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth yn gywir.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol yn fanwl gywir.

    • Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau sy'n benodol i ddisgyblaeth a geiriau academaidd cyffredinol mewn cyd-destunau priodol.

  3. Reading about sport from different perspectives

    Asesu: Yn yr arholiad

    Learners study socio-cultural influences, including media coverage, role models and major events, and must consider them from local, national and international perspectives, including Black, Asian and minority ethnic experiences.

    Llythrennedd: Deall, ymateb a dadansoddi

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils read a short newspaper report on a Welsh athlete and pick out two facts and one opinion about them.
    Blwyddyn 8
    Pupils compare how two articles cover a men's and a women's rugby international and note differences in the space and language each gets.
    Blwyddyn 9
    Pupils read two short pieces on hosting a major sporting event in Wales and write a paragraph judging which makes the stronger case and why.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.1.2, page 12

    “Learners should be aware of the factors above from a variety of perspectives, locally, nationally and internationally,”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu darllen er mwyn adnabod safbwyntiau gwahanol bobl ar bynciau amrywiol a datblygu empathi.

    • Rwy'n gallu gwahaniaethu rhwng ffeithiau, damcaniaethau a barn.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu darllen er mwyn adnabod safbwyntiau gwahanol bobl ar bynciau amrywiol, gan eu defnyddio i ddod i'm casgliadau fy hun.

    • Rwy'n gallu cymharu safbwynt gwahanol awduron ar yr un pwnc, e.e. mae llygod mawr yn hynod ddiddorol neu'n bla.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy’n gallu darllen gydag empathi er mwyn parchu a gwerthuso'n feirniadol safbwyntiau gwahanol bobl, a'u hystyried fel sail wrth lunio fy nghasgliadau ystyriol fy hun.

    • Rwy'n gallu gwerthuso diben, effaith a dibynadwyedd testunau yn hyderus.

  4. Communicating and organising as a coach

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Learners who choose coaching must plan and lead a progressive session, with communication and organisation assessed as part of coaching technique.

    Llythrennedd: Eglurder a geirfa, Diben, Siarad cydweithredol

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils in small groups take turns to explain and demonstrate one warm-up stretch clearly to their group.
    Blwyddyn 8
    Pupils lead a five minute skill drill for four classmates, giving instructions in a clear order and checking everyone has understood.
    Blwyddyn 9
    Pupils plan and lead a short progressive practice for a younger class, adapting their instructions when players struggle.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Section 2.1b, 2.1.2, page 19

    “execution of coaching techniques, including communication and organisation.”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan adnabod yr iaith briodol ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a dibenion, a chan amrywio fy mynegiant, geirfa, tôn ac ystumiau i ennyn diddordeb y gynulleidfa.

    • Rwy'n gallu trefnu sgwrs fel y gall gwahanol gynulleidfaoedd mewn gwahanol gyd-destunau ddilyn yr hyn sy'n cael ei ddweud, gan gynnwys defnyddio iaith ffurfiol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan ddewis ac addasu fy iaith yn briodol ar gyfer ystod o gynulleidfaoedd a dibenion, a chan gyfleu ystyr yn effeithiol i’r gynulleidfa.

    • Rwy'n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn ymateb i adwaith gwrandawyr drwy addasu'r hyn rwy'n ei ddweud a'r ffordd rwy'n ei ddweud.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu cyflwyno syniadau a materion er mwyn bodloni gofynion gwahanol gynulleidfaoedd.

    • Rwy'n gallu ymateb yn hyderus i'r ffordd y mae gwrandawyr yn ymateb, gan addasu fy iaith mewn amrywiaeth eang o gyd-destunau ac at ddibenion gwahanol.

  5. Analysing and evaluating performance aloud

    Asesu: Yn yr arholiad ac mewn gwaith cwrs

    Learners must analyse and evaluate their own and others' performance during the activity, considering environmental, personal and situational factors, and know how and why appropriate feedback is given.

    Llythrennedd: Gofyn cwestiynau, Eglurder a geirfa, Diben

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils watch a partner's chest pass and give one strength and one thing to improve using a sentence starter.
    Blwyddyn 8
    Pupils give a partner spoken feedback on a gymnastics sequence using knowledge of performance terms such as body tension and timing.
    Blwyddyn 9
    Pupils give a one minute spoken analysis of their team's performance in a netball or football game, covering weather, space and their own decisions.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Section 2.1.5, page 18; Unit 1, Section 1.3.3, page 16

    “Learners should be able to analyse and evaluate”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu ymateb i safbwyntiau pobl eraill, gan geisio eglurder, crynhoi ac esbonio’r hyn rwyf wedi ei glywed, ei ddarllen neu ei weld.

    • Rwy'n gallu mynegi materion a syniadau'n glir gan ddefnyddio geirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth ac enghreifftiau.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu ymateb i safbwyntiau pobl eraill mewn ffordd hyderus a sensitif, gan grynhoi a gwerthuso'r hyn rwyf wedi ei glywed, ei ddarllen neu ei weld.

    • Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy’n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn gwerthuso'n feirniadol ac ymateb i’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld.

    • Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol wrth i mi gyfathrebu.

  6. Heart rates and training zones

    Asesu: Yn yr arholiad ac mewn gwaith cwrs

    Learners must understand how heart rates relate to aerobic and anaerobic training zones and thresholds. Training zones are normally set as percentages of maximum heart rate.

    Rhifedd: Cyfrifiad, Mesur, Rhuglder

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils count their pulse for 15 seconds, multiply by 4 to get beats per minute, and compare resting and post-exercise rates.
    Blwyddyn 8
    Pupils work out their maximum heart rate as 220 minus their age and calculate 60% and 80% of it to find their aerobic training zone.
    Blwyddyn 9
    Pupils check their heart rate during a continuous run, express it as a percentage of their maximum and decide which training zone they were working in.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.2.4, page 15

    “training zones and heart rates including:”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu cyfrifo canran, ffracsiwn a degolyn o unrhyw faint gyda chyfrifiannell lle y bo'n briodol.

    • Rwy'n gallu amseru digwyddiadau mewn munudau ac eiliadau, a threfnu'r canlyniadau.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu mynegi un maint fel canran maint arall.

    • Rwy'n gallu cyfrifo canrannau meintiau gan ddefnyddio dulliau heb gyfrifiannell lle y bo'n briodol.

    Cam cynnydd 5
    • Rwy'n gallu defnyddio lluosyddion fel dull effeithlon wrth weithio gyda chanrannau, e.e. lluosi ag 1.2 i gynyddu swm 20%.

    • Rwy'n gallu defnyddio cyfrifiannell wyddonol yn effeithiol ac yn effeithlon i gwblhau cyfrifiadau gan ddefnyddio'r amrywiaeth o fysellau swyddogaeth sydd ar gael.

  7. Measuring fitness with tests and units

    Asesu: Mewn gwa