VCSE Public Services
Mae disgrifiad y cymhwyster yn Saesneg yn unig, gan ei fod wedi ei gymryd o fanyleb Saesneg CBAC.
VCSE Public Services asks learners to read and judge sources on a local wellbeing issue, write proposals, evaluations and justified recommendations, and adapt spoken and written communication for different audiences, with analysis and evaluation (AO3) carrying 34% of the qualification and 80% of the marks coming from NEA. Numeracy depends on the optional unit: Unit 3 is built on measuring fitness, comparing results with public service standards and normative data and measuring improvement from a baseline, while Unit 4 asks for interpreting local demographic data and analysing survey feedback. The single biggest thing KS3 should build is the habit of collecting real data, working out what has changed and writing a justified conclusion that quotes the figures.
- Corff dyfarnu
- CBAC
- Lefel
- Level 1 and Level 2
- Addysgu gyntaf
- Medi 2027
- Faint o waith llythrennedd
- Uchel
- Faint o waith rhifedd
- Canolig
- Manyleb
- Agor y fanyleb
- Y cam cyn hyn
- Foundation Public Services, Entry Level and Level 1
Sut mae'r cymhwyster hwn yn cael ei asesu
- Unit 1: Introduction to the Public Services Sector: External sector test 1 hour, 20%, 50 marks, set and marked by WJEC, paper-based or on-screen
- Unit 2: Public Services in Action: External NEA 5 hours, 20%, 62 marks, set and marked by WJEC, set brief with five tasks that changes each year
- Unit 3: Wellbeing and Fitness for Public Services (optional, taken instead of Unit 4): NEA 11 hours (not including the six-week health and fitness training programme), 60%, 98 marks, set by WJEC, marked by the centre and moderated by WJEC
- Unit 4: Citizenship and Community within Public Services (optional, taken instead of Unit 3): NEA 10 hours (not including the small-scale community or school-based wellbeing project), 60%, 98 marks, set by WJEC, marked by the centre and moderated by WJEC
Y sgiliau llythrennedd a rhifedd yn y cymhwyster hwn
-
Researching and reading sources on a local wellbeing issue
In Unit 4 learners research a community wellbeing issue in a Welsh local authority area from online sources, local media and public data, and review their Public Service Board Wellbeing Plan, its objectives and intended improvements. The NEA research phase includes guidance on research approach and referencing.
Llythrennedd: Strategaethau darllen, Deall, ymateb a dadansoddi
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils read their county council's web page on recycling collections, skim for the main idea and scan for three key facts to note in their own words.
- Blwyddyn 8
- Pupils read a local news story and a council report on the same issue, such as antisocial behaviour in a park, and list what each says, who wrote it and why.
- Blwyddyn 9
- Pupils read one objective in their local Public Service Board Wellbeing Plan, summarise it in their own words, and find two further sources that support or challenge it.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.2.1, page 54; Section 3.3, page 61
“reviewing the Public Service Board (PSB) Wellbeing Plan, including its objectives and the improvements it aims to achieve”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu defnyddio ystod o strategaethau er mwyn dod o hyd i wybodaeth, e.e. cip ddarllen (sgimio) am yr hanfodion, llithr ddarllen (sganio) am fanylion.
Rwy'n gallu defnyddio ffynonellau cyfeirio/digidol i ddewis, crynhoi a chyfuno gwybodaeth, gan gyfeirio atyn nhw fel y bo'n briodol.
Rwy'n gallu coladu a gwneud cysylltiadau, e.e blaenoriaethu, categoreiddio, rhwng gwybodaeth a syniadau o wahanol ffynonellau gan gynnwys testunau digidol a chlyweledol.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu ymchwilio i amrywiaeth eang o ffynonellau cyfeirio a digidol er mwyn datblygu dealltwriaeth lawn o bwnc neu fater.
Rwy'n gallu gwerthuso defnyddioldeb a dibynadwyedd testunau.
Rwy'n gallu crynhoi, cyfuno a dadansoddi gwybodaeth er mwyn magu dealltwriaeth fanwl, e.e. o achosion, canlyniadau, patrymau, gan ddefnyddio gwahanol ffynonellau.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu ymchwilio'n annibynnol i amrywiaeth eang o ffynonellau er mwyn datblygu dealltwriaeth o bwnc neu fater cynyddol gymhleth.
Rwy'n gallu defnyddio testunau a argraffwyd a thestunau digidol i chwilio'n ddethol, gan asesu dibynadwyedd, arwyddocâd a chywirdeb yr hyn rwy'n ei weld.
Rwy'n gallu cyfuno a dadansoddi gwybodaeth er mwyn magu dealltwriaeth eang a chytbwys o ffynonellau a allai gynnwys safbwyntiau croes.
-
Analysing information and writing justified recommendations
Learners make recommendations on how responses to specific incidents could be improved in Unit 2, and propose and justify practical recommendations to improve how public services respond to a local wellbeing issue in Unit 4. Analysing and evaluating information to form reasoned judgements (AO3) carries 34% of the qualification.
Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Deall, ymateb a dadansoddi
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils write a paragraph on one way the school could make the yard safer at break time, giving a clear reason for their idea.
- Blwyddyn 8
- Pupils read a short account of how services responded to a local flood and write three recommendations, each backed by a reason and a piece of evidence from the account.
- Blwyddyn 9
- Pupils write a structured report on a storm response case study, weighing what went well and badly, and justify two recommendations such as more training or better communication.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Section 2.3.3, page 37; Unit 4, Section 4.2.3, page 54; Section 3.1, AO3, page 58
“propose and justify practical and realistic recommendations to improve how public services respond to a local community wellbeing issue”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu ysgrifennu disgrifiad cynhwysfawr o bwnc, thema neu safbwynt.
Rwy'n gallu ysgrifennu cyflwyniad effeithiol sy'n nodi'r cyd-destun a'r diben, gan gynnwys cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, a chasgliad penodol.
Rwy'n gallu defnyddio paragraffau a gwneud cysylltiadau rhyngddyn nhw.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu addasu fy arddull ysgrifennu, gan ddewis a defnyddio'r strwythurau gorau ar gyfer gwahanol gyd-destunau a dibenion, e.e. i ddisgrifio, esbonio, darbwyllo, trafod yn llwyddiannus.
Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.
Rwy'n gallu trefnu a llunio fy ngwaith ysgrifennu'n effeithiol, gan gysylltu a datblygu fy syniadau ar gyfer amrywiaeth o wahanol gyd-destunau.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.
Rwy'n gallu cyfleu safbwynt gwrthrychol a diduedd ar bynciau cymhleth, gan ddefnyddio ystod o ddyfeisiau ieithyddol.
Rwy'n gallu ystyried yn fanwl wahanol ddehongliadau o faterion a syniadau, gan ddefnyddio'r testun/amrywiaeth o ffynonellau i gefnogi barn.
-
Evaluating a training programme or project in writing
Unit 3 learners evaluate how effective their six-week health and fitness programme was, and Unit 4 learners review the success of their wellbeing project using feedback and personal reflection. Both ask for strengths, areas for improvement and strategies for the future.
Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- After a group challenge, pupils write a short reflection on what went well and what would be even better next time, with one example for each.
- Blwyddyn 8
- Pupils evaluate a two-week class challenge, such as a step count or reading target, in two paragraphs that judge whether the target was met and why.
- Blwyddyn 9
- Pupils write a 400 word evaluation of a small class event they ran, judging how far the aims were met, using feedback as evidence and suggesting improvements.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.3.3, page 47; Unit 4, Section 4.3.4, page 56
“evaluate the effectiveness of a health and fitness training programme”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu defnyddio ac addasu gwahanol strwythurau yn fy ngwaith ysgrifennu, e.e. adroddiad ar ddigwyddiad, ymchwiliad neu arbrawf.
Rwy’n gallu ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn, gan ddangos empathi a pharch.
Rwy'n gallu defnyddio paragraffau a gwneud cysylltiadau rhyngddyn nhw.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.
Rwy'n gallu ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn gan ddefnyddio ystod o dechnegau, e.e. iaith emosiynol, gor-ddweud, dewis rhagenwau (chi, ni), i ddangos effaith.
Rwy'n gallu defnyddio paragraffau ac adrannau er mwyn rhoi eglurder i ddarnau ysgrifennu mwy estynedig.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.
Rwy'n gallu ysgrifennu'n aeddfed am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn mewn cyd-destunau cynyddol heriol a dadleuol.
Rwy'n gallu trefnu gwaith ysgrifennu ar ffurf briodol, gan sicrhau bod y cynnwys yn cael ei nodi o fewn a rhwng paragraffau neu adrannau, a chan ddatblygu a chynnal syniadau'n gydlynus.
-
Writing a project proposal with aims, objectives and a justification
Unit 4 learners create a proposal for a small-scale wellbeing project with a title, aims and objectives, activities, resources and a timeline, and justify how it aligns with Public Service Board objectives and wellbeing goals. Unit 3 learners similarly plan a training programme for a public service role.
Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Prawfddarllen, golygu a gwella, Geirfa, sillafu, gramadeg
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils plan a class charity event under three headings, title, aim and what we will do, and check each heading is clear to a partner.
- Blwyddyn 8
- Pupils draft a short proposal for a new lunchtime club, swap it with a partner for comments, and redraft it to make the aims clearer.
- Blwyddyn 9
- Pupils write a full proposal for a school wellbeing idea with aims and objectives, activities, resources and a timeline, and justify it against one of the seven National Well-being Goals.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.3.2, page 55; Unit 3, Section 3.3.1, page 46
“create a proposal for an independent small-scale project that addresses wellbeing needs in a community or school-based setting”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu addasu arddull a strwythur fy ysgrifennu i fod yn addas i'r gynulleidfa, y diben a'r cyd-destun, e.e. cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, casgliad penodol.
Rwy'n gallu ystyried ffyrdd gwahanol o gynllunio, drafftio a chyflwyno fy ngwaith yn briodol.
Rwy’n gallu myfyrio ar safon fy mynegiant, ei olygu a'i ailddrafftio i wella'r ansawdd, a defnyddio ystod o strategaethau i sicrhau mwy o eglurder.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu addasu fy arddull ysgrifennu, gan ddewis a defnyddio'r strwythurau gorau ar gyfer gwahanol gyd-destunau a dibenion, e.e. i ddisgrifio, esbonio, darbwyllo, trafod yn llwyddiannus.
Rwy’n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol er mwyn cynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.
Rwy'n gallu gwella gwaith ysgrifennu drwy adolygu annibynnol ac ailddrafftio.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu crynhoi gyda hyder, gan addasu arddull a ffurf yn ôl y darllenydd neu'r gynulleidfa fwriadedig a diben y gwaith ysgrifennu.
Rwy'n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol i gynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu ar gyfer amrywiaeth heriol o wahanol ddibenion a chynulleidfaoedd.
Rwy'n gallu deall a defnyddio confensiynau ffurfiol iaith at ddibenion amrywiol, gan wneud defnydd effeithiol o adnoddau cyfeirio a chymhorthion cywirdeb.
-
Adapting spoken and written communication for different audiences
Unit 1 tests understanding of how public service workers adapt communication to different audiences and situations. In the Unit 4 project learners must use inclusive written or verbal communication tailored to different audiences, and spoken work such as presentations is recorded with observation records.
Llythrennedd: Eglurder a geirfa, Diben, Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Siarad cydweithredol, Cysyllteiriau a chystrawen
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- In pairs, pupils role play a 999 call as caller and call handler, speaking clearly and giving the key details in a sensible order.
- Blwyddyn 8
- Pupils give the same fire safety message twice, once to a Year 3 class and once to a group of adults, changing their words and tone for each audience.
- Blwyddyn 9
- Pupils present a two-minute talk on a wellbeing idea to a panel of staff, answer questions, then write a short inclusive notice about the same idea for parents.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 1, Section 1.4.3, page 23; Unit 4, Section 4.3.3, page 56; Section 3.3, page 61
“inclusive written and/or verbal communication, tailored to different audiences”
Cam cynnydd 3
Rwy’n gallu siarad yn glir, gan adnabod yr iaith briodol ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a dibenion, a chan amrywio fy mynegiant, geirfa, tôn ac ystumiau i ennyn diddordeb y gynulleidfa.
Rwy'n gallu trefnu sgwrs fel y gall gwahanol gynulleidfaoedd mewn gwahanol gyd-destunau ddilyn yr hyn sy'n cael ei ddweud, gan gynnwys defnyddio iaith ffurfiol.
Rwy'n gallu addasu arddull a strwythur fy ysgrifennu i fod yn addas i'r gynulleidfa, y diben a'r cyd-destun, e.e. cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, casgliad penodol.
Cam cynnydd 4
Rwy’n gallu siarad yn glir, gan ddewis ac addasu fy iaith yn briodol ar gyfer ystod o gynulleidfaoedd a dibenion, a chan gyfleu ystyr yn effeithiol i’r gynulleidfa.
Rwy'n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn ymateb i adwaith gwrandawyr drwy addasu'r hyn rwy'n ei ddweud a'r ffordd rwy'n ei ddweud.
Rwy'n gallu addasu fy arddull ysgrifennu, gan ddewis a defnyddio'r strwythurau gorau ar gyfer gwahanol gyd-destunau a dibenion, e.e. i ddisgrifio, esbonio, darbwyllo, trafod yn llwyddiannus.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu cyflwyno syniadau a materion er mwyn bodloni gofynion gwahanol gynulleidfaoedd.
Rwy'n gallu ymateb yn hyderus i'r ffordd y mae gwrandawyr yn ymateb, gan addasu fy iaith mewn amrywiaeth eang o gyd-destunau ac at ddibenion gwahanol.
Rwy'n gallu dangos ymwybyddiaeth estynedig o ddarllenwyr gwahanol drwy ddewis o blith amrywiaeth o arddulliau a strwythurau, ac addasu'r ffordd rwy'n defnyddio iaith yn hyderus.
-
Using public services terms accurately in short answers
The Unit 1 sector test checks knowledge with objective questions in Section A and short answers, some based on industry scenarios, in Section B. Learners need precise terms such as statutory and non-statutory, the names of organisations, and initiatives such as JESIP and the M/ETHANE model from Unit 2.
Llythrennedd: Geirfa, sillafu, gramadeg, Strategaethau darllen
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils build a glossary of ten public service words, such as statutory, emergency, volunteer and council, in English and Welsh with a short example for each.
- Blwyddyn 8
- Pupils read short scenario cards and answer two questions on each using the correct term, for example naming which service is statutory and why.
- Blwyddyn 9
- Pupils answer timed short-answer questions on applied scenarios, spelling key terms and acronyms correctly and using them in full sentences.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Section 3.2, page 59; Unit 1, Section 1.1.3, page 17; Unit 2, Section 2.2.1, page 34
“Section B covers AO2 and includes short answer questions some of which could be based on short industry scenarios.”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu defnyddio geirfa amrywiol, briodol a manwl gywir, gan gynnwys geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth at ddibenion gwahanol.
Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau amlsillafog, cymhleth ac afreolaidd yng nghyd-destun pob maes dysgu a phrofiad.
Rwy'n gallu defnyddio ystod o strategaethau er mwyn dod o hyd i wybodaeth, e.e. cip ddarllen (sgimio) am yr hanfodion, llithr ddarllen (sganio) am fanylion.
Cam cynnydd 4
Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.
Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau i sillafu geirfa gyfarwydd ac anghyfarwydd a geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth yn gywir.
Rwy'n gallu defnyddio ystod o strategaethau, e.e. darllen cyflym, darllen agos, anodi, rhagfynegi, i gip ddarllen (sgimio) testunau i gael yr hanfodion, y syniadau a’r themâu allweddol, a’u llithr ddarllen (sganio) am wybodaeth fanwl.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol yn fanwl gywir.
Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau sy'n benodol i ddisgyblaeth a geiriau academaidd cyffredinol mewn cyd-destunau priodol.
Rwy'n gallu darllen a dadansoddi ystod o destunau nas gwelais o'r blaen, testunau a argraffwyd a thestunau digidol, gan ganolbwyntio ac yn annibynnol.
-
Carrying out fitness tests and measuring accurately
Unit 3 learners perform a range of fitness tests, such as timed runs, sprints, handgrip, vertical jump and sit and reach, follow correct procedures, and understand validity and reliability in testing. Results come in seconds, metres, centimetres, levels and repetitions, and the public service entry tests use set distances such as a 2.4km run.
Rhifedd: Mesur, Cyfathrebu â symbolau, Cymhwysedd strategol, Y system rif
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils time each other over a 30m sprint with stopwatches, record the times in seconds to one decimal place, and put the results in order.
- Blwyddyn 8
- Pupils measure sit and reach in centimetres and vertical jump in centimetres, take three tries each and discuss why the readings differ.
- Blwyddyn 9
- Pupils run a set of tests including handgrip in kilograms and the ruler drop in centimetres, record every result with its unit, and explain the main sources of measurement error.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.2.3, page 44; Unit 3, Section 3.2.2, page 44
“perform a range of fitness tests linked to components of fitness”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu darllen a dehongli graddfeydd neu raniadau ar amrywiaeth o offerynnau mesur.
Rwy'n gallu trosi unedau metrig o hyd i unedau llai, e.e. cm i mm, m i cm, km i m.
Rwy'n gallu amseru digwyddiadau mewn munudau ac eiliadau, a threfnu'r canlyniadau.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu darllen a dehongli graddfeydd ar amrywiaeth o offerynnau mesur.
Rwy'n gallu defnyddio'r unedau mesur cyffredin, trosi rhwng unedau cysylltiedig y system fetrig a chwblhau cyfrifiadau.
Rwy'n gallu dehongli ffracsiynau o eiliadau yn briodol.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.
Rwy'n gallu nodi, mesur neu gasglu'r wybodaeth sy'n ofynnol er mwyn cwblhau'r dasg.
Rwy'n gallu adnabod a diffinio cyfyngiadau ar gywirdeb mesuriadau, e.e. ffiniau uchaf ac isaf.
-
Interpreting fitness results against standards and normative data
Learners interpret their fitness levels to find strengths and areas for improvement, compare results with minimum public service fitness standards and normative data, establish a baseline and set SMART targets. This is central to the Unit 3 NEA.
Rhifedd: Dehongli data, Dealltwriaeth gysyniadol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils read a simple normative table for sit and reach and say which band their own score falls into.
- Blwyddyn 8
- Pupils compare the class's bleep test levels with a pass level given by the teacher, work out the mean, and say how many pupils met the standard.
- Blwyddyn 9
- Pupils compare their own results with normative tables and a set entry standard, find the class median and range, and write a SMART target with a number and a date.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.2.4, page 45; Unit 3, Section 3.2.2, page 44
“compare results against minimum public service fitness standards”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu echdynnu a dehongli gwybodaeth o amrywiaeth gynyddol o ddiagramau, amserlenni a graffiau (gan gynnwys siartiau cylch).
Rwy'n gallu dod i gasgliadau o ddata ac rwy'n cydnabod y gall rhai casgliadau fod yn gamarweiniol neu'n ansicr.
Rwy'n gallu defnyddio cymedr i ddehongli set data syml.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Rwy'n gallu defnyddio cymedr, canolrif, modd ac ystod i gymharu data (parhaus ac arwahanol), ac rwy'n gallu dewis y cyfartaledd mwyaf priodol.
Rwy'n gallu archwilio tueddiadau a gwerthoedd eithaf (allanolynnau) ar gyfer setiau data.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Rwy'n gallu dod i gasgliadau o ddata ac rwy'n cydnabod y gall rhai casgliadau fod yn gamarweiniol neu'n ansicr.
Rwy'n gallu dehongli atebion o fewn cyd-destun y broblem ac ystyried a yw atebion, gan gynnwys dangosyddion cyfrifiannell, analog a digidol, yn synhwyrol.
-
Measuring improvement from a baseline
At the end of the six-week programme Unit 3 learners retest to measure improvement from their baseline, judge how far SMART targets were met, and compare results with normative data. Working out the change, and the percentage change, is the natural way to show this.
Rhifedd: Cyfrifiad, Rhesymu rhesymegol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils find the difference between their first and second 30m sprint times and say whether they got faster or slower.
- Blwyddyn 8
- Pupils work out the percentage improvement in their one-minute press-up score after two weeks of practice.
- Blwyddyn 9
- Pupils calculate the percentage change for four fitness tests over six weeks, rank the improvements and use the figures to argue which part of their training worked best.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.3.3, page 47
“using fitness tests to measure improvements from baseline tests”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu cyfrifo canran, ffracsiwn a degolyn o unrhyw faint gyda chyfrifiannell lle y bo'n briodol.
Rwy'n gallu adio a thynnu rhifau gan ddefnyddio rhifau cyfan a degolion.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu cyfrifo cynnydd neu ostyngiad canrannol.
Rwy'n gallu mynegi un maint fel canran maint arall.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu defnyddio lluosyddion fel dull effeithlon wrth weithio gyda chanrannau, e.e. lluosi ag 1.2 i gynyddu swm 20%.
Rwy'n gallu llunio a datblygu dadl fathemategol.
-
Using health measures such as BMI and resting heart rate
Unit 3 learners must understand blood pressure, body mass index and resting heart rate as measures of physical health and how they affect performance in fitness tests. BMI is worked out from a formula using mass and height.
Rhifedd: Mesur, Rhuglder, Cyfrifiad, Dealltwriaeth gysyniadol, Cyfathrebu â symbolau
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils count their pulse for 15 seconds and multiply by four to find beats per minute, then compare resting and after-exercise figures.
- Blwyddyn 8
- Pupils use a calculator to work out BMI for made-up examples by dividing mass in kilograms by height in metres squared, and check that the answers are sensible.
- Blwyddyn 9
- Pupils work out heart rate training zones as percentages of an estimated maximum heart rate and decide whether readings from a training session fall in the right zone.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.2.1, page 43
“measures of physical health and how these influence performance in fitness tests”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu darllen a dehongli graddfeydd neu raniadau ar amrywiaeth o offerynnau mesur.
Rwy'n gallu defnyddio cyfrifiannell yn effeithiol ac yn effeithlon i gwblhau cyfrifiadau.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu dangos dealltwriaeth o'r berthynas rhwng fformiwla sy'n cynrychioli mesuriad a'r unedau a ddefnyddir.
Rwy'n gallu defnyddio trefn gweithrediadau gan gynnwys cromfachau a phwerau.
Rwy'n gallu defnyddio cyfrifiannell wyddonol yn effeithiol ac yn effeithlon i gwblhau cyfrifiadau gan ddefnyddio'r amrywiaeth o fysellau swyddogaeth sydd ar gael.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu dehongli atebion o fewn cyd-destun y broblem ac ystyried a yw atebion, gan gynnwys dangosyddion cyfrifiannell, analog a digidol, yn synhwyrol.
Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.
Rwy'n gallu defnyddio cyfrifiannell wyddonol yn effeithiol ac yn effeithlon i gwblhau cyfrifiadau gan ddefnyddio'r amrywiaeth o fysellau swyddogaeth sydd ar gael.
-
Planning schedules, timelines and training load
Unit 3 learners design a progressive training plan and adjust the duration, intensity and frequency of sessions over six weeks, considering time and cost. Unit 4 learners set a timeline for their project and are judged on meeting it.
Rhifedd: Mesur, Cymhwysedd strategol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils use a calendar to plan a three-week class challenge, working out how many sessions fit into the lessons available.
- Blwyddyn 8
- Pupils plan a two-week circuit programme, deciding how many minutes and stations each session has and increasing one of them each week.
- Blwyddyn 9
- Pupils plan a six-week training timetable that raises duration, intensity or frequency step by step, and check the total weekly minutes are realistic alongside school and homework.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Sections 3.3.1 and 3.3.2, page 46; Unit 4, Sections 4.3.2 and 4.3.3, pages 55 and 56
“time management by meeting the timelines”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu defnyddio a dehongli calendrau, amserlenni a rhaglenni i gynllunio digwyddiadau a gweithgareddau, a gwneud cyfrifiadau fel rhan o'r daith gynllunio.
Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu adnabod, modelu a chymhwyso'r strwythurau a syniadau mathemategol wrth wraidd problemau, er mwyn eu fformiwleiddio a'u datrys.
Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu dewis, treialu a gwerthuso amrywiaeth o ddulliau posibl a rhannu problemau cymhleth yn gyfres o dasgau.
Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.
-
Collecting and analysing survey feedback
To review their Unit 4 project, learners collect participant feedback, for example through questionnaires or surveys, and analyse the data collected to judge how far the aims and objectives were met.
Rhifedd: Casglu data, Cynrychioli data, Dehongli data
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils tally the answers to a five-question survey about a lunchtime club and draw a bar chart of the most popular activities.
- Blwyddyn 8
- Pupils survey a year group before and after a recycling campaign and show the change with a pair of bar charts and percentages.
- Blwyddyn 9
- Pupils design a feedback questionnaire with rating questions for a peer buddy scheme, present the results in a suitable chart, and write conclusions that note the limits of a small sample.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.3.4, page 56
“analysing data collected to support the review”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu casglu data perthnasol i ateb cwestiynau a ofynnwyd.
Rwy'n gallu dewis a llunio siartiau, diagramau a graffiau priodol sydd â graddfeydd addas.
Rwy'n gallu cynrychioli data gan ddefnyddio:
- rhestrau, siartiau cyfrif, tablau, diagramau a thablau amlder
- siartiau bar, siartiau data wedi'u grwpio, graffiau llinell a graffiau trawsnewid
- pictogramau lle mae un symbol yn cynrychioli mwy nag un uned gan ddefnyddio allwedd
- diagramau Venn a Carroll.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu casglu fy nata fy hun ar gyfer arolwg, e.e. drwy lunio holiadur.
Rwy'n gallu llunio a dehongli graffiau a diagramau (gan gynnwys siartiau cylch) i gynrychioli data arwahanol neu barhaus, gan ddewis graddfa briodol.
Rwy'n gallu dod i gasgliadau o ddata ac rwy'n cydnabod y gall rhai casgliadau fod yn gamarweiniol neu'n ansicr.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu casglu data mewn ffordd addas yn unol â'm rhagdybiaeth.
Rwy'n gallu dewis a llunio siartiau, diagramau a graffiau priodol sydd â graddfeydd addas.
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
-
Interpreting local demographic data
In Unit 4 learners research the demographic of their local authority area, such as its age profile, employment levels and rural or urban character, and use public data to investigate a community wellbeing issue linked to a Public Service Board objective.
Rhifedd: Dehongli data, Perthnasoedd yn y system rif, Y system rif, Cyfrifiad
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils read a bar chart of the age groups living in their town and say which group is largest and which is smallest.
- Blwyddyn 8
- Pupils compare the percentage of people aged over 65 in their local authority with the figure for Wales as a whole, using a table of census data.
- Blwyddyn 9
- Pupils use StatsWales or census tables for their local authority to describe its age profile and employment, express groups as percentages, and say what local needs the figures suggest.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.2.1, page 54
“researching the local demographic (for example, age profile, employment levels, rural/urban characteristics)”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu echdynnu a dehongli gwybodaeth o amrywiaeth gynyddol o ddiagramau, amserlenni a graffiau (gan gynnwys siartiau cylch).
Rwy'n gallu defnyddio cywerth ffracsiynau, degolion a chanrannau er mwyn cymharu cyfrannau.
Rwy'n gallu darllen ac ysgrifennu rhifau hyd at 1 filiwn a rhifau hyd at 3 lle degol.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu dehongli graffiau sy'n disgrifio sefyllfaoedd go iawn, gan gynnwys y rhai a ddefnyddir yn y cyfryngau, a chan gydnabod y gall rhai graffiau fod yn gamarweiniol.
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Rwy'n gallu mynegi un maint fel canran maint arall.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu dehongli graffiau sy'n disgrifio sefyllfaoedd go iawn, gan gynnwys y rhai a ddefnyddir yn y cyfryngau, a chan gydnabod y gall rhai graffiau fod yn gamarweiniol.
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Da gwybod
- Literacy and numeracy are named as essential skills for the sector: 'Learners should know the entry requirements and essential skills needed to progress into public service roles' (Unit 1, Section 1.5.2, page 24).
- Analysis and evaluation carry the most weight of any objective: 'Analyse and/or evaluate information, evidence or ideas, to make connections and/or form reasoned judgements within public services contexts' is AO3, 34% overall (page 58).
- The only examination is short and mostly objective: 'Section A covers AO1 and will include a range of objective question types' (page 59), so extended writing sits in the NEA units.
- Spoken work can count but must be recorded: 'performance evidence (for example, presentations) must be documented using observation records' (page 61).
- Numeracy depends on the route: 'Centres/Learners may then choose either Unit 3 or Unit 4.' (page 6). Unit 3 is far more numerate than Unit 4, and the specification names no calculator or spreadsheet requirement.
Cysylltiadau â chymwysterau eraill
The Unit 3 fitness testing, normative data and percentage improvement work matches GCSE Physical Education and Health, and the Unit 4 source reading, local demographic data and justified recommendations overlap with GCSE Social Studies and Geography, so these departments can share one KS3 approach to data and evaluative writing.
Ffynhonnell: WJEC Level 1/Level 2 VCSE Public Services specification, approved by Qualifications Wales, teaching from September 2027, for award from 2029 (© WJEC CBAC Ltd 2026).