GCSE The Sciences
Mae disgrifiad y cymhwyster yn Saesneg yn unig, gan ei fod wedi ei gymryd o fanyleb Saesneg CBAC.
The Sciences (Double Award) asks learners to research and evaluate scientific information, including how the media shapes public views, to write balanced answers on ethical and environmental issues, and to write up two scientific enquiries alone under high control using precise terminology. Its numeracy demand is high across six examinations and Unit 7: equations with SI units, chemical calculations, percentages, significant figures, graphs and gradients, sampling, probability in genetics and decay, and payback costs, with standard form, rearranging equations and y = mx + c at higher tier. The single biggest thing Key Stage 3 should build is fluent, well set out calculation from practical data: correct units, substitution into equations, means and graphs, explained in precise scientific language.
- Corff dyfarnu
- CBAC
- Lefel
- Level 1 and Level 2
- Addysgu gyntaf
- Medi 2026
- Faint o waith llythrennedd
- Canolig
- Faint o waith rhifedd
- Uchel
- Manyleb
- Agor y fanyleb
Sut mae'r cymhwyster hwn yn cael ei asesu
- Unit 1: Biology, Basis of Life: Written examination (tiered), 1 hour 15 minutes, 56 marks, 14.3%
- Unit 2: Chemistry, Chemical Substances and How They Behave: Written examination (tiered), 1 hour 15 minutes, 56 marks, 14.3%
- Unit 3: Physics, Forces, Motion and the Universe: Written examination (tiered), 1 hour 15 minutes, 56 marks, 14.3%
- Unit 4: Biology, Continuity of Life: Written examination (tiered), 1 hour 15 minutes, 64 marks, 15.7%
- Unit 5: Chemistry, Chemical Bonding, Reactions and Resources: Written examination (tiered), 1 hour 15 minutes, 64 marks, 15.7%
- Unit 6: Physics, Waves, Electricity and Energy: Written examination (tiered), 1 hour 15 minutes, 64 marks, 15.7%
- Unit 7: Scientific Enquiry: Two enquiries from a choice of three, each a practical task (1 hour) and a written task (1 hour), 28 marks each (56 marks), externally marked by WJEC, 10%
Y sgiliau llythrennedd a rhifedd yn y cymhwyster hwn
-
Researching and evaluating scientific information and media claims
The qualification's construct includes researching, evaluating and using scientific information to make informed decisions (page 7). Learners must be aware of how media influence and trust shape public views of stem cells, and how the media affects understanding of lifestyle and disease (Section 4.5.1, page 45).
Llythrennedd: Strategaethau darllen, Deall, ymateb a dadansoddi
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils read two short articles about a new 'superfood' and sort the claims into fact, theory or opinion.
- Blwyddyn 8
- Pupils research whether mobile phone signals are harmful using three sources, and rate each source for reliability with a reason.
- Blwyddyn 9
- Pupils compare a tabloid headline and the NHS summary of the same health story, and explain how the media coverage could shape what the public believes.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.2.2, page 40
“application is affected by a lack of scientific understanding, media influence, trust levels and personal experience and beliefs.”
Cam cynnydd 3
Rwy’n gallu defnyddio sgiliau dehongli a dod i gasgliad er mwyn deall y testun, ac yn gallu ystyried dibynadwyedd yr hyn rwy'n ei ddarllen.
Rwy'n gallu gwahaniaethu rhwng ffeithiau, damcaniaethau a barn.
Rwy'n gallu defnyddio ffynonellau cyfeirio/digidol i ddewis, crynhoi a chyfuno gwybodaeth, gan gyfeirio atyn nhw fel y bo'n briodol.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu ymchwilio i amrywiaeth eang o ffynonellau cyfeirio a digidol er mwyn datblygu dealltwriaeth lawn o bwnc neu fater.
Rwy'n gallu gwahaniaethu rhwng ffeithiau/tystiolaeth a rhagfarn/dadleuon.
Rwy'n gallu gwerthuso defnyddioldeb a dibynadwyedd testunau.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu ymchwilio'n annibynnol i amrywiaeth eang o ffynonellau er mwyn datblygu dealltwriaeth o bwnc neu fater cynyddol gymhleth.
Rwy'n gallu deall ac ystyried yn fanwl sut y gellir dehongli testunau, gan wahaniaethu rhwng ffeithiau/tystiolaeth a rhagfarn/dadleuon.
Rwy'n gallu defnyddio testunau a argraffwyd a thestunau digidol i chwilio'n ddethol, gan asesu dibynadwyedd, arwyddocâd a chywirdeb yr hyn rwy'n ei weld.
-
Writing balanced evaluations of ethical and environmental issues
Analysing, interpreting and evaluating (AO3) is a quarter of the marks in every unit. Learners must write about ethical issues such as embryonic stem cells and genetic testing (pages 40 and 41) and the debate over crude oil (page 53), weighing evidence to reach a decision.
Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Cysyllteiriau a chystrawen
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils write a paragraph on whether more wind turbines should be built on the hills above Aberdare, giving one benefit, one drawback and a conclusion.
- Blwyddyn 8
- Pupils write a balanced answer on whether single-use plastic bottles should be banned, linking points with 'however', 'whereas' and 'therefore'.
- Blwyddyn 9
- Pupils write an extended answer on whether Wales should stop burning gas to generate electricity, with points for and against and a justified conclusion, then improve it against a mark scheme.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Appendix B, Scientific Enquiry Skills Framework, page 74
“evaluate personal, social, economic and environmental implications of science and make decisions based on the evaluation of evidence and arguments”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu addasu arddull a strwythur fy ysgrifennu i fod yn addas i'r gynulleidfa, y diben a'r cyd-destun, e.e. cydbwysedd addas rhwng ffeithiau a safbwyntiau, casgliad penodol.
Rwy'n gallu defnyddio paragraffau a gwneud cysylltiadau rhyngddyn nhw.
Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth gynyddol o gysyllteiriau i drefnu fy syniadau mewn brawddegau, paragraffau a thestunau cyfan.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.
Rwy'n gallu trefnu a llunio fy ngwaith ysgrifennu'n effeithiol, gan gysylltu a datblygu fy syniadau ar gyfer amrywiaeth o wahanol gyd-destunau.
Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o gysyllteiriau'n benodol wrth drefnu fy syniadau yn destunau cyfan at wahanol ddibenion.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.
Rwy'n gallu ysgrifennu'n aeddfed am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn mewn cyd-destunau cynyddol heriol a dadleuol.
Rwy'n gallu cyfleu safbwynt gwrthrychol a diduedd ar bynciau cymhleth, gan ddefnyddio ystod o ddyfeisiau ieithyddol.
-
Writing up scientific enquiries independently
In each of the two Unit 7 enquiries, Task 2 (22 of 28 marks) is written alone under high control, using the learner's Task 1 results to analyse, conclude and evaluate. Appendix B expects learners to communicate the scientific rationale for investigations and methods (page 75).
Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Prawfddarllen, golygu a gwella
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- After separating salt from rock salt, pupils write the method as numbered steps and check that a partner could follow it without help.
- Blwyddyn 8
- Pupils write a conclusion and evaluation for an investigation into how ramp height affects a trolley's speed, using a frame of result, scientific explanation and improvement.
- Blwyddyn 9
- Pupils complete an independent, timed write-up of an osmosis practical they carried out in small groups, then redraft the evaluation after teacher feedback.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 7, page 64
“Learners must work independently in high controlled conditions.”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu defnyddio ac addasu gwahanol strwythurau yn fy ngwaith ysgrifennu, e.e. adroddiad ar ddigwyddiad, ymchwiliad neu arbrawf.
Rwy'n gallu ystyried ffyrdd gwahanol o gynllunio, drafftio a chyflwyno fy ngwaith yn briodol.
Rwy’n gallu myfyrio ar safon fy mynegiant, ei olygu a'i ailddrafftio i wella'r ansawdd, a defnyddio ystod o strategaethau i sicrhau mwy o eglurder.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu addasu fy arddull ysgrifennu, gan ddewis a defnyddio'r strwythurau gorau ar gyfer gwahanol gyd-destunau a dibenion, e.e. i ddisgrifio, esbonio, darbwyllo, trafod yn llwyddiannus.
Rwy’n gallu dewis a defnyddio strategaethau priodol er mwyn cynllunio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.
Rwy'n gallu gwella gwaith ysgrifennu drwy adolygu annibynnol ac ailddrafftio.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu ysgrifennu darnau estynedig sy'n cynnwys tystiolaeth a gwybodaeth fanwl at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd o fewn gwahanol ddisgyblaethau a rhyngddyn nhw.
Rwy'n gallu trefnu gwaith ysgrifennu ar ffurf briodol, gan sicrhau bod y cynnwys yn cael ei nodi o fewn a rhwng paragraffau neu adrannau, a chan ddatblygu a chynnal syniadau'n gydlynus.
Rwy'n gallu gwella cynnwys, strwythur a chywirdeb fy ngwaith ysgrifennu drwy fyfyrio'n feirniadol, adolygu a golygu, gan ymateb yn adeiladol i adborth.
-
Using scientific vocabulary and terminology precisely
Learners must use scientific vocabulary, terminology and definitions, including the Appendix C terms such as validity, resolution, precision and systematic error, in all units and in Unit 7 (page 64). Topics add precise vocabulary, for example allele, homozygous, genotype and phenotype in inheritance (page 41).
Llythrennedd: Geirfa, sillafu, gramadeg, Strategaethau darllen, Deall, ymateb a dadansoddi
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils split science words into parts, such as 'photo' and 'synthesis', and build a glossary page that they add to in every topic.
- Blwyddyn 8
- Pupils match definitions of independent variable, anomaly and precision to examples from their own practical results.
- Blwyddyn 9
- Pupils use genotype, phenotype, dominant and recessive correctly in a paragraph explaining a simple cross in pea plants, and spell each term from memory in a starter quiz.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Appendix B, Scientific Enquiry Skills Framework, page 74
“use scientific vocabulary, terminology and definitions”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu defnyddio geirfa amrywiol, briodol a manwl gywir, gan gynnwys geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth at ddibenion gwahanol.
Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau amlsillafog, cymhleth ac afreolaidd yng nghyd-destun pob maes dysgu a phrofiad.
Rwy’n gallu defnyddio ystod o strategaethau i bennu ystyr geiriau a brawddegau, gan gynnwys:
- yr hyn rwy'n ei wybod am ffoneg
- gwreiddiau geiriau
- teuluoedd geiriau
- cystrawen
- trefn testunau
- gwybodaeth flaenorol am gyd-destun.
Cam cynnydd 4
Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.
Rwy'n gallu defnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau i sillafu geirfa gyfarwydd ac anghyfarwydd a geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth yn gywir.
Rwy'n gallu defnyddio'r hyn rwy'n ei wybod am:
- wreiddiau geiriau a'u teuluoedd
- gramadeg, strwythur brawddegau a thestunau cyfan
- cynnwys a chyd-destun
i wneud synnwyr o eiriau, brawddegau a thestunau cyfan.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol yn fanwl gywir.
Rwy'n gallu defnyddio strategaethau i sillafu geiriau sy'n benodol i ddisgyblaeth a geiriau academaidd cyffredinol mewn cyd-destunau priodol.
Rwy'n gallu defnyddio'r hyn rwy'n ei wybod am wahanol strategaethau darllen er mwyn deall synnwyr geiriau anghyfarwydd mewn cyd-destunau a brawddegau newydd mewn testunau cymhleth, a defnyddio'r rhain wrth i mi gyfathrebu.
-
Communicating results and working in groups
Learners should recognise the value of peer review and of communicating results to different audiences, and the qualification promotes collaboration, which 'will not be directly assessed' (page 65). In Unit 7 Task 1 learners work in groups of no more than three (page 64).
Llythrennedd: Eglurder a geirfa, Siarad cydweithredol, Gofyn cwestiynau, Gwrando fel rhan o siarad cydweithredol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Groups of three take roles for a practical, reader, measurer and recorder, and one pupil explains the group's results to the class in a one-minute summary.
- Blwyddyn 8
- Groups present their findings on the best insulating material to another group, who ask two questions about how reliable the results are.
- Blwyddyn 9
- Pupils hold a peer-review session where each group presents a practical poster, answers written questions from other groups, and then revises its conclusion.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Appendix B, Scientific Enquiry Skills Framework, page 74
“recognise the importance of peer review of results and of communicating results to a range of audiences.”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu mynegi materion a syniadau'n glir gan ddefnyddio geirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth ac enghreifftiau.
Rwy'n gallu cyfrannu at drafodaeth grŵp mewn rolau gwahanol, gan gymryd cyfrifoldeb am gwblhau'r dasg yn dda.
Rwy'n gallu gofyn ac ateb cwestiynau, gan adeiladu ar syniadau pobl eraill mewn trafodaethau grŵp a'u datblygu.
Cam cynnydd 4
Rwy’n gallu siarad yn glir, gan ddewis ac addasu fy iaith yn briodol ar gyfer ystod o gynulleidfaoedd a dibenion, a chan gyfleu ystyr yn effeithiol i’r gynulleidfa.
Rwy'n gallu ymgymryd ag ystod o gyfrifoldebau i strwythuro a datblygu siarad mewn grŵp, gan gynnwys mewn sefyllfaoedd mwy ffurfiol.
Rwy’n gallu ymateb i safbwyntiau pobl eraill mewn ffordd hyderus a sensitif, gan grynhoi a gwerthuso'r hyn rwyf wedi ei glywed, ei ddarllen neu ei weld.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu cyflwyno syniadau a materion er mwyn bodloni gofynion gwahanol gynulleidfaoedd.
Rwy'n gallu defnyddio ystod o eirfa sy'n benodol i ddisgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol wrth i mi gyfathrebu.
Rwy'n gallu ymateb gyda hyder a sensitifrwydd i syniadau pobl eraill mewn sefyllfaoedd cydweithredol gwahanol, gan fyfyrio ar wybodaeth a syniadau a gofyn cwestiynau perthnasol.
-
Substituting into and rearranging equations
Learners use many equations, including speed, acceleration, weight, force, wave speed, power, current, work done and energy stores, with correct units. Changing the subject of an equation and y = mx + c are higher tier only, and the Unit 3 and Unit 6 papers print the equations on page 2 (page 66).
Rhifedd: Cyfathrebu â symbolau, Cymhwysedd strategol, Mesur, Cyfrifiad
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils calculate the speed of a paper helicopter falling 2 m, writing the equation, the substitution and the answer with units on separate lines.
- Blwyddyn 8
- Pupils measure current and voltage for a lamp and calculate resistance = voltage ÷ current, checking every value is in volts, amps or ohms.
- Blwyddyn 9
- Pupils rearrange speed = distance ÷ time and weight = mass x gravitational field strength, first with a formula triangle and then algebraically, to find distance and mass.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Appendix D, Mathematical Skills, page 78
“Substitute numerical values into algebraic equations and solve them using appropriate units for physical quantities”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu cyfleu fy atebion gan ddefnyddio ffurf fathemategol gywir.
Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol.
Rwy'n gallu adnabod, modelu a chymhwyso'r strwythurau a syniadau mathemategol wrth wraidd problemau, er mwyn eu fformiwleiddio a'u datrys.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu dangos dealltwriaeth o'r berthynas rhwng fformiwla sy'n cynrychioli mesuriad a'r unedau a ddefnyddir.
Rwy'n gallu defnyddio trefn gweithrediadau gan gynnwys cromfachau a phwerau.
Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu cyfleu fy atebion gan ddefnyddio ffurf fathemategol gywir.
Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.
Rwy'n gallu adnabod, modelu a chymhwyso'r strwythurau a syniadau mathemategol wrth wraidd problemau, er mwyn eu fformiwleiddio a'u datrys.
-
Chemical calculations, ratio and percentages
Learners calculate relative formula mass and percentage by mass, and at higher tier convert grams to moles and calculate reacting masses from balanced equations (Section 5.3.3, page 52). Appendix D adds significant figures, order of magnitude calculations and, at higher tier, standard form (page 78).
Rhifedd: Cyfrifiad, Y system rif, Rhuglder, Dealltwriaeth gysyniadol, Rhesymu rhesymegol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils count the atoms of each element in formulae such as H2O, CO2 and CaCO3 and write the ratio of atoms in its simplest form.
- Blwyddyn 8
- Pupils heat magnesium ribbon in a crucible, weigh it before and after, and calculate the percentage increase in mass.
- Blwyddyn 9
- Pupils use a periodic table to calculate the relative formula mass of calcium carbonate and the percentage by mass of calcium, rounding to 3 significant figures.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 2, Section 2.1.6, page 22
“calculate the percentage by mass of each element present in a compound”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu cyfrifo canran, ffracsiwn a degolyn o unrhyw faint gyda chyfrifiannell lle y bo'n briodol.
Rwy'n gallu defnyddio cymhareb a chyfran i gyfrifo meintiau.
Rwy'n gallu lluosi rhifau 2- a 3-digid â rhif 2-ddigid.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu mynegi un maint fel canran maint arall.
Rwy'n gallu defnyddio cymarebau a chyfrannau gan gynnwys graddfeydd map.
Rwy'n gallu defnyddio a dehongli rhifau mewn ffurf safonol mewn cyfrifiadau.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu defnyddio cyfrifiannell wyddonol yn effeithiol ac yn effeithlon i gwblhau cyfrifiadau gan ddefnyddio'r amrywiaeth o fysellau swyddogaeth sydd ar gael.
Rwy'n gallu defnyddio fy nealltwriaeth o strwythurau sylfaenol mathemateg a'u cymhwyso mewn cyd-destunau gwahanol.
Rwy'n gallu esbonio canlyniadau a gweithdrefnau yn fanwl gan ddefnyddio iaith fathemategol briodol.
-
Working with SI units, prefixes and measurement
Learners must recognise and use SI units and prefixes, convert units and use compound measures such as m/s, m/s² and kWh. They investigate mean acceleration practically (Section 3.1.1, page 30) and need to understand the resolution of instruments (Appendix C).
Rhifedd: Mesur, Y system rif, Cyfathrebu â symbolau
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils measure leaf lengths with a ruler, record them in mm and in cm, and convert between the two.
- Blwyddyn 8
- Pupils time a trolley down a ramp, convert the distance from cm to m, and give its speed in m/s.
- Blwyddyn 9
- Pupils convert between mA and A and between kW and W in circuit and power questions, and state the resolution of the ammeter and stopwatch they used.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Appendix D, Mathematical Skills, page 78
“Recognise and use SI units and prefixes”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu darllen a dehongli graddfeydd neu raniadau ar amrywiaeth o offerynnau mesur.
Rwy'n gallu cofnodi mesuriadau mewn ffyrdd gwahanol, e.e. 1.3kg = 1kg 300g, 4.2cm = 4cm 2mm.
Rwy'n gallu trosi unedau metrig o hyd i unedau llai, e.e. cm i mm, m i cm, km i m.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu cynrychioli a defnyddio mesurau cyfansawdd, gan ddefnyddio unedau safonol.
Rwy'n gallu darllen a dehongli graddfeydd ar amrywiaeth o offerynnau mesur.
Rwy'n gallu defnyddio'r unedau mesur cyffredin, trosi rhwng unedau cysylltiedig y system fetrig a chwblhau cyfrifiadau.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu deall a defnyddio amrywiaeth o fesurau cyfansawdd.
Rwy'n gallu adnabod a diffinio cyfyngiadau ar gywirdeb mesuriadau, e.e. ffiniau uchaf ac isaf.
Rwy'n gallu defnyddio nodiant, symbolau ac unedau mesur priodol, gan gynnwys mesurau cyfansawdd.
-
Plotting graphs, gradients and decay curves
Learners plot two variables from data, use motion graphs, and find half-life from decay curves. Calculating acceleration from the gradient of a speed-time graph (page 30), rate from a straight line (page 25), and gradient, slope and intercept (Appendix D) are higher tier only.
Rhifedd: Cynrychioli data, Dehongli data, Dealltwriaeth gysyniadol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils plot a cooling curve for stearic acid and read the melting point from the flat part of the graph.
- Blwyddyn 8
- Pupils plot a distance-time graph for a trolley and decide which section was fastest from the steepness of the line.
- Blwyddyn 9
- Pupils model decay by rolling 100 dice and removing every six after each throw, plot the number left against throw number, and read the half-life from their curve.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 6, Section 6.1.3, page 57
“determine the half-life of a radioisotope from a decay curve or data”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu dewis a llunio siartiau, diagramau a graffiau priodol sydd â graddfeydd addas.
Rwy'n gallu cynrychioli data gan ddefnyddio:
- rhestrau, siartiau cyfrif, tablau, diagramau a thablau amlder
- siartiau bar, siartiau data wedi'u grwpio, graffiau llinell a graffiau trawsnewid
- pictogramau lle mae un symbol yn cynrychioli mwy nag un uned gan ddefnyddio allwedd
- diagramau Venn a Carroll.
Rwy'n gallu echdynnu a dehongli gwybodaeth o amrywiaeth gynyddol o ddiagramau, amserlenni a graffiau (gan gynnwys siartiau cylch).
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu llunio a dehongli graffiau a diagramau (gan gynnwys siartiau cylch) i gynrychioli data arwahanol neu barhaus, gan ddewis graddfa briodol.
Rwy'n gallu llunio graffiau i gynrychioli data gan gynnwys diagramau gwasgariad er mwyn ymchwilio i gydberthyniad.
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu dewis a llunio siartiau, diagramau a graffiau priodol sydd â graddfeydd addas.
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Rwy'n gallu cynrychioli cysyniad mewn ffyrdd gwahanol, gan lifo rhwng cynrychioliadau gwahanol gan gynnwys rhai llafar, diriaethol, gweledol, digidol a haniaethol.
-
Analysing data, uncertainty and probability
Learners interpret primary and secondary data, find means, spot anomalies and comment on uncertainty; the uncertainty formula is given in the examination (page 76). Appendix D includes simple probability, used with Punnett squares (page 41) and in modelling random radioactive decay (page 57).
Rhifedd: Dehongli data, Perthnasoedd yn y system rif, Rhesymu rhesymegol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils calculate the mean of three repeat readings for how far a toy car rolls, spot any anomaly and explain whether to leave it out.
- Blwyddyn 8
- Pupils toss two coins 40 times to model a genetic cross and compare the fraction of each outcome with the expected 1:2:1 ratio.
- Blwyddyn 9
- Pupils pool whole-class results for a rate of reaction practical, calculate means and the uncertainty for each value, and write a conclusion that says how confident they can be.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Appendix B, Scientific Enquiry Skills Framework, page 74
“interpret primary and secondary data, including identifying patterns and trends, making inferences and drawing conclusions”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu dod i gasgliadau o ddata ac rwy'n cydnabod y gall rhai casgliadau fod yn gamarweiniol neu'n ansicr.
Rwy'n gallu defnyddio cymedr i ddehongli set data syml.
Rwy'n gallu defnyddio cywerth ffracsiynau, degolion a chanrannau er mwyn cymharu cyfrannau.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu defnyddio cymedr, canolrif, modd ac ystod i gymharu data (parhaus ac arwahanol), ac rwy'n gallu dewis y cyfartaledd mwyaf priodol.
Rwy'n gallu archwilio tueddiadau a gwerthoedd eithaf (allanolynnau) ar gyfer setiau data.
Rwy'n gallu archwilio canlyniadau yn feirniadol, a dethol a chyfiawnhau dewis o ystadegau, gan gydnabod cyfyngiadau unrhyw ragdybiaethau a'u heffaith ar y casgliadau.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu dehongli gwybodaeth fathemategol; gan ddod i gasgliadau o graffiau, diagramau a data, gan gynnwys trafod cyfyngiadau data.
Rwy'n gallu dod i gasgliadau o ddata ac rwy'n cydnabod y gall rhai casgliadau fod yn gamarweiniol neu'n ansicr.
Rwy'n gallu cyfiawnhau fy ngweithdrefnau, fy rhagfynegiadau a'm dyfaliadau.
-
Collecting data by sampling and experiment
Learners use ecological sampling to monitor species abundance and distribution, and must know when sampling techniques make samples representative (Appendix B, page 74). In each Unit 7 Task 1 they collect reliable data in groups of no more than three (page 64).
Rhifedd: Casglu data, Cymhwysedd strategol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils place quadrats in ten random spots on the school field, count the daisies and record the counts in a tally table.
- Blwyddyn 8
- Pupils compare plant numbers in sunny and shaded areas using quadrats along a tape measure, and decide how many samples they need for a fair comparison.
- Blwyddyn 9
- Pupils test a hypothesis about lichen on trees near and far from a busy road, choosing random sampling points and recording both counts and descriptions.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 4, Section 4.1.1, page 38
“use ecological sampling methods to monitor biodiversity including:”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu casglu data perthnasol i ateb cwestiynau a ofynnwyd.
Rwy'n gallu nodi, mesur neu gasglu'r wybodaeth sy'n ofynnol er mwyn cwblhau'r dasg.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu cynllunio sut i gasglu data er mwyn profi rhagdybiaeth syml.
Rwy'n gallu casglu data meintiol ac ansoddol.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu casglu data mewn ffordd addas yn unol â'm rhagdybiaeth.
Rwy'n gallu nodi, mesur neu gasglu'r wybodaeth sy'n ofynnol er mwyn cwblhau'r dasg.
-
Calculating energy costs and payback time
Learners calculate payback times for insulation and compare cost-effectiveness, and calculate the cost of using electrical appliances from units used (kWh) and cost per unit (Section 3.2.4, page 33).
Rhifedd: Llythrennedd ariannol, Cyfrifiad, Cymhwysedd strategol, Dealltwriaeth gysyniadol, Rhesymu rhesymegol
Paratoi disgyblion
- Blwyddyn 7
- Pupils compare the price and hourly running cost of an LED bulb and a filament bulb to decide which is better value.
- Blwyddyn 8
- Pupils calculate the cost of running a 2 kW heater for 3 hours a day for a week at a given price per kWh.
- Blwyddyn 9
- Pupils use given costs and yearly savings for loft insulation, double glazing and draught excluders to calculate payback times and recommend the best option for a terraced house in Aberdare.
Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd
Ble mae yn y fanyleb: Unit 3, Section 3.2.2, page 32
“calculate the payback time for different types of insulation from data and compare cost-effectiveness over different time periods.”
Cam cynnydd 3
Rwy'n gallu rheoli arian, cymharu costau siopau gwahanol a phenderfynu beth y gellir ei brynu o fewn cyllideb benodol.
Rwy'n gallu cymharu prisiau a deall pa un yw'r gwerth gorau am arian.
Rwy'n gallu lluosi rhifau a degolion â lluosrif o 10, e.e. 15 x 30, 1.4cm x 20.
Cam cynnydd 4
Rwy'n gallu gwerthfawrogi egwyddorion sylfaenol cyllidebu, cynilo (gan gynnwys deall adlog) a benthyca.
Rwy'n gallu defnyddio dulliau effeithlon i luosi a rhannu rhifau cyfan a degolion, gan gynnwys degolion megis 0.6 neu 0.06.
Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.
Cam cynnydd 5
Rwy'n gallu blaenoriaethu a threfnu'r camau perthnasol sydd eu hangen i gwblhau'r dasg neu ddod o hyd i ddatrysiad.
Rwy'n gallu dehongli atebion o fewn cyd-destun y broblem ac ystyried a yw atebion, gan gynnwys dangosyddion cyfrifiannell, analog a digidol, yn synhwyrol.
Rwy'n gallu cyfiawnhau fy ngweithdrefnau, fy rhagfynegiadau a'm dyfaliadau.
Da gwybod
- Unit 7 has two enquiries. In each, Task 2 (22 marks) is written alone: 'Learners must work independently in high controlled conditions'. In Task 1 (6 marks) 'Learners may work in groups of no more than three' (page 64).
- Exam aids are provided: 'Unit 3 and Unit 6 will include equations on page 2 of the examination question paper', and Units 2 and 5 include a periodic table on the final page (page 66).
- Higher tier only mathematics is shown in bold in Appendix D (page 78): standard form, changing the subject of an equation, y = mx + c, and the gradient, slope and intercept of a linear graph. Converting grams to moles (page 22), calculating rate from a straight line (page 25), acceleration from the gradient of a speed-time graph (page 30) and reacting masses (page 52) are also higher tier content.
- The uncertainty formula is provided: 'There is a formula to calculate this which you will be given in an exam' (Appendix C, page 76).
- AO3, 'Analyse, interpret and evaluate scientific information, processes, techniques and procedures', carries 25% of the marks in each unit (page 66).
- The specification awards no separate marks for spelling, punctuation and grammar and makes no statement about calculator use.
Cysylltiadau â chymwysterau eraill
The Appendix D mathematics overlaps closely with GCSE Mathematics and Numeracy, the scientific enquiry demands match GCSE Integrated Science, and the climate and sampling work overlaps with Geography.
Ffynhonnell: WJEC GCSE The Sciences (Double Award) specification, teaching from 2026, for award from 2028, © WJEC CBAC Ltd 2025.