LNF Cymru Llythrennedd a rhifedd i Gymru

← Pob cymhwyster

Skills for Life: Healthy Relationships

Mae disgrifiad y cymhwyster yn Saesneg yn unig, gan ei fod wedi ei gymryd o fanyleb Saesneg CBAC.

Healthy relationships is a 20 hour Skills for Life unit, offered from Entry 1 to Level 2, about what makes relationships healthy or unhealthy, respecting difference and inclusion, building and maintaining positive relationships, and what to do if a relationship feels unsafe. It is one unit that learners combine with others into a Skills for Life or Skills for Work Award, Certificate or Diploma. Literacy runs through every criterion: describing and explaining, active listening, role-play, saying no and asking for help, reading case studies and reflecting. There is no numeracy in the unit, so numeracy demand is low.

Corff dyfarnu
CBAC
Lefel
Entry Level 1 to Level 2
Oriau dysgu dan arweiniad
20
Addysgu gyntaf
Medi 2027
Faint o waith llythrennedd
Uchel
Faint o waith rhifedd
Isel
Pecyn uned
Agor y pecyn cyflwyno ac asesu
Sut mae'r uned hon yn cael ei hasesu
  • Entry Level (Entry 1, Entry 2, Entry 3): Four learning outcomes, with separate assessment criteria at Entry 1, Entry 2 and Entry 3. Evidence goes in a portfolio, internally assessed by the centre and externally quality assured by WJEC. 20 guided learning hours.
  • Level 1 and Level 2: Four learning outcomes, with separate assessment criteria at Level 1 and Level 2. Evidence goes in a portfolio, internally assessed by the centre and externally quality assured by WJEC. 20 guided learning hours.

Y sgiliau llythrennedd a rhifedd yn y cymhwyster hwn

  1. Describing and explaining what makes a relationship healthy

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Learners describe qualities of healthy and unhealthy relationships and explain why respect, trust and communication matter. Entry learners name, label or give a description, Level 1 learners describe qualities and outline effects on wellbeing, and Level 2 learners explain differences with examples and evaluate how an unhealthy relationship affects thoughts, feelings and behaviour. This is required by the assessment criteria and can be spoken or written.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Eglurder a geirfa, Geirfa, sillafu, gramadeg

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils sort word cards such as trust, honesty, shouting and pressure into healthy and unhealthy, then write one sentence about each healthy quality.
    Blwyddyn 8
    Pupils write a paragraph describing three qualities of a good friendship, using because to explain why each one matters.
    Blwyddyn 9
    Pupils write a short explanation of three differences between a healthy and an unhealthy relationship, with an example for each and a sentence on how each affects how a person feels.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Entry Level, learning outcome 1, assessment criteria 1.1 to 1.3, page 5; Level 1 and Level 2, learning outcome 1, assessment criteria 1.1 to 1.4, page 7

    “Describe what mutual respect is and why it is important in a healthy relationship”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu ysgrifennu disgrifiad cynhwysfawr o bwnc, thema neu safbwynt.

    • Rwy'n gallu mynegi materion a syniadau'n glir gan ddefnyddio geirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth ac enghreifftiau.

    • Rwy'n gallu defnyddio geirfa amrywiol, briodol a manwl gywir, gan gynnwys geiriau sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth at ddibenion gwahanol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu defnyddio crynodebau, trafod materion, rhoi esboniadau manwl a defnyddio rhesymeg wrth ymdrin â phwnc.

    • Rwy'n gallu addasu fy arddull ysgrifennu, gan ddewis a defnyddio'r strwythurau gorau ar gyfer gwahanol gyd-destunau a dibenion, e.e. i ddisgrifio, esbonio, darbwyllo, trafod yn llwyddiannus.

    • Rwyf wedi cael profiad o ystod o eirfa sy'n benodol i faes dysgu a phrofiad/disgyblaeth a geirfa academaidd gyffredinol, ac yn gallu ei defnyddio wrth i mi gyfathrebu.

  2. Active listening and positive role-play

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Learners show they can listen and respond positively. Entry 2 learners demonstrate behaviour such as active listening or saying sorry in a short role-play, Entry 3 learners use RASA listening (Receive, Appreciate, Summarise and Ask) or an I statement, and Level 2 learners demonstrate two behaviours for maintaining a healthy relationship. This is required by the assessment criteria and is usually evidenced by observation.

    Llythrennedd: Gwrando i ddeall, Gwrando fel rhan o siarad cydweithredol, Gofyn cwestiynau

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils play a listening pairs game where one talks for a minute about their weekend and the other repeats back two things they heard.
    Blwyddyn 8
    Pupils practise RASA in pairs, with the listener summarising what was said and asking one follow up question, then swap roles.
    Blwyddyn 9
    Pupils role-play a disagreement between friends using I statements and summarising, then give each other feedback on how well they listened.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Entry Level, learning outcome 3, assessment criteria 3.2 and 3.3, page 6; Level 1 and Level 2, learning outcome 3, assessment criterion 2.2 (Level 2), page 8; Suggested activities, page 13

    “practising active listening (such as RASA: Receive, Appreciate, Summarise and Ask) and giving each other feedback”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu gwrando ar syniadau/cyflwyniadau pobl eraill, a deall y gallan nhw fod â safbwynt gwahanol i mi, er mwyn ymateb yn briodol.

    • Rwy'n gallu gwrando ar eraill ac ymateb iddyn nhw drwy ofyn cwestiynau a gwneud sylwadau sy'n canolbwyntio ar resymau, goblygiadau a'r camau nesaf.

    • Rwy’n gallu ymateb i safbwyntiau pobl eraill, gan geisio eglurder, crynhoi ac esbonio’r hyn rwyf wedi ei glywed, ei ddarllen neu ei weld.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy'n gallu gwrando ar eraill ac ymateb iddyn nhw drwy gwestiynau, sylwadau ac awgrymiadau er mwyn datblygu sgiliau siarad cydweithredol a dod i gyfaddawd/consensws.

    • Rwy’n gallu ymateb i safbwyntiau pobl eraill mewn ffordd hyderus a sensitif, gan grynhoi a gwerthuso'r hyn rwyf wedi ei glywed, ei ddarllen neu ei weld.

  3. Saying no, setting boundaries and asking for help

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Learners practise the words to use when a relationship feels unsafe. Entry learners give ways to say no and Entry 3 learners demonstrate asking for help in a short role-play, Level 1 learners show how to ask a trusted person for help by discussing key factors, and Level 2 learners discuss why assertiveness and boundary setting matter. This is required by the assessment criteria.

    Llythrennedd: Diben, Eglurder a geirfa

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils read three short scripts of ways to say no to a friend and practise saying them clearly and calmly to a partner.
    Blwyddyn 8
    Pupils write and perform a short role-play where a character asks a teacher for help, choosing words that explain the problem clearly.
    Blwyddyn 9
    Pupils role-play setting a boundary with a friend who keeps pressuring them, then discuss in a group why being assertive works better than being aggressive.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Entry Level, learning outcome 4, assessment criteria 4.3 and 4.4, page 6; Level 1 and Level 2, learning outcome 4, assessment criteria 4.1 to 4.3, page 8; Suggested activities, page 13

    “practising saying 'no' and asking for help using scripts or prompts”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy'n gallu rhannu, siarad ac ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn gan ddefnyddio ystod o dechnegau i ddangos effaith.

    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan adnabod yr iaith briodol ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a dibenion, a chan amrywio fy mynegiant, geirfa, tôn ac ystumiau i ennyn diddordeb y gynulleidfa.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu rhannu, siarad ac ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn, gan ddangos empathi a pharch.

    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan ddewis ac addasu fy iaith yn briodol ar gyfer ystod o gynulleidfaoedd a dibenion, a chan gyfleu ystyr yn effeithiol i’r gynulleidfa.

  4. Reading case studies and scenarios about relationships

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Learners read short case studies and scenarios to pick out healthy, unhealthy and unsafe behaviour and to understand other people's feelings and points of view. Level 2 learners must recognise harmful behaviours and give examples from scenarios or media. The criteria require recognising and explaining; using written case studies is the suggested way to do it.

    Llythrennedd: Deall, ymateb a dadansoddi, Strategaethau darllen

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils read a short story about two friends falling out and underline the words that show how each character feels.
    Blwyddyn 8
    Pupils read three short scenarios at home, at school and online, and highlight the healthy and unhealthy behaviours in two colours.
    Blwyddyn 9
    Pupils read a case study about a controlling relationship, infer how the person is feeling from clues in the text, and explain which details show it is unhealthy.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Level 1 and Level 2, learning outcome 4, assessment criterion 4.1 (Level 2), page 8; Suggested activities, page 13

    “analysing short case studies (home, school, online) to identify healthy and unhealthy patterns”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu darllen er mwyn adnabod safbwyntiau gwahanol bobl ar bynciau amrywiol a datblygu empathi.

    • Rwy’n gallu defnyddio sgiliau dehongli a dod i gasgliad er mwyn deall y testun, ac yn gallu ystyried dibynadwyedd yr hyn rwy'n ei ddarllen.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu darllen er mwyn adnabod safbwyntiau gwahanol bobl ar bynciau amrywiol, gan eu defnyddio i ddod i'm casgliadau fy hun.

    • Rwy’n gallu defnyddio sgiliau dehongli a dod i gasgliad i ddeall testunau mwy cymhleth, ac ystyried dibynadwyedd ac effaith yr hyn rwy'n ei ddarllen.

  5. Reflecting on respect, inclusion and challenging unfairness

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Learners reflect on their own values and on how to treat others fairly. Entry 3 learners reflect on how the skills they demonstrated help build positive relationships, Level 1 learners explain why being inclusive matters, and Level 2 learners reflect on two ways to challenge unfairness or exclusion and on how assertive actions support wellbeing. This is required by the assessment criteria; reflection can be written, spoken or recorded.

    Llythrennedd: Cynllunio a threfnu ar gyfer gwahanol ddibenion, cynulleidfaoedd a chyd-destunau, Siarad cydweithredol, Diben

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils write three sentences about a time someone included them in a game or group and how it made them feel.
    Blwyddyn 8
    Pupils keep a short reflection journal for a week, noting one kind or inclusive thing they did each day and what difference it made.
    Blwyddyn 9
    Pupils discuss in groups a scenario where someone is left out because of their religion, agree two respectful ways to challenge it, and write a reflection on which they would choose and why.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Entry Level, learning outcome 3, assessment criterion 3.4, page 6; Level 1 and Level 2, learning outcome 2, assessment criteria 2.3 (Level 1) and 3.2 (Level 2), page 7; learning outcome 4, assessment criterion 4.2, page 8

    “Reflect on how the actions or skills demonstrated help with building positive relationships”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn, gan ddangos empathi a pharch.

    • Rwy'n gallu ystyried materion heriol neu ddadleuol drwy amrywiaeth o gyd-destunau dilys, gan gynnwys cynnal rôl.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu rhannu, siarad ac ysgrifennu am fy meddyliau, fy nheimladau a fy marn, gan ddangos empathi a pharch.

    • Rwy'n gallu defnyddio sgiliau siarad mewn amrywiaeth o gyd-destunau dilys er mwyn ystyried materion heriol neu ddadleuol.

  6. Adapting communication for different relationships

    Asesu: Mewn gwaith cwrs (asesiad di-arholiad)

    Level 2 learners explain how respectful behaviour and relationship-building skills can be adapted in different contexts such as home, education, the workplace or the community. The amplification says this includes adjusting communication style depending on the relationship and using inclusive language. The criteria require learners to explain the adaptation; practising it is suggested.

    Llythrennedd: Eglurder a geirfa, Diben

    Paratoi disgyblion

    Blwyddyn 7
    Pupils say the same message, I can't come today, first to a friend and then to a teacher, and spot what words they changed.
    Blwyddyn 8
    Pupils write two short messages asking for help, one to a family member and one to a club coach, and explain the differences in tone.
    Blwyddyn 9
    Pupils role-play the same disagreement at home, at school and at a part-time job, then explain how they changed their language and tone each time.
    Dangos geiriad y fanyleb a datganiadau'r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd

    Ble mae yn y fanyleb: Level 1 and Level 2, learning outcome 2, assessment criterion 3.3 (Level 2), page 7; learning outcome 3, assessment criterion 2.3 (Level 2), page 8; learning outcome 3 amplification, page 12

    “adjusting communication style depending on the relationship”
    Cam cynnydd 3
    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan adnabod yr iaith briodol ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a dibenion, a chan amrywio fy mynegiant, geirfa, tôn ac ystumiau i ennyn diddordeb y gynulleidfa.

    • Rwy'n gallu trefnu sgwrs fel y gall gwahanol gynulleidfaoedd mewn gwahanol gyd-destunau ddilyn yr hyn sy'n cael ei ddweud, gan gynnwys defnyddio iaith ffurfiol.

    Cam cynnydd 4
    • Rwy’n gallu siarad yn glir, gan ddewis ac addasu fy iaith yn briodol ar gyfer ystod o gynulleidfaoedd a dibenion, a chan gyfleu ystyr yn effeithiol i’r gynulleidfa.

    • Rwy'n gallu trefnu'r hyn sy'n cael ei ddweud yn effeithiol er mwyn ymateb i adwaith gwrandawyr drwy addasu'r hyn rwy'n ei ddweud a'r ffordd rwy'n ei ddweud.

Da gwybod